Sketch
इथे रेषा अधिक जिवंत आणि ऊर्जावान आहेत. ब्रशचे स्ट्रोक्स दिसतात, कागदावरचा थोडा असमान रंग दिसतो. प्रकाश–छाया हाताळण्यात जास्त स्वाभाविकता आहे; पार्श्वभूमीचा तपशील, कागदाचा पोत, आणि अपूर्णतेतून येणारी गती जाणवते. चित्रात “spontaneity” आहे — जणू कलाकार त्या क्षणी विचार करत आहे, निर्णय घेत आहे, रेषा शोधत आहे. मानवी भाव–भंगिमा थोडी मवाळ, अधिक मानवी भासते. कलाकाराची वैयक्तिक हस्ताक्षर / सही ताजं आणि प्रत्यक्ष जाणवतं.
Final
पूर्णतः रेखाटलेले, छपाईसाठी तयार काम. रंग एकसंध, सपाट आणि मुद्रणसुलभ (flat printing colors). काही घटकांमध्ये (उदा. पार्श्वभूमी, कपड्यांचे रंग, सावल्या) साधेपणा आणलेला आहे, जेणेकरून मासिकाच्या लेआउटशी जुळेल. थोडं “finished” वाटतं — म्हणजेच कल्पनाशक्तीची जागा थोडी कमी.
मला स्केच जास्त आवडले कारण —sketch मध्ये जिवंतपणा, हलचाल, आणि रंगांतील असमानता हीच ऊर्जा निर्माण करते. छपाईत ती हरवते. आपण कलाकाराच्या मनाच्या अगदी जवळ जातो — जणू तो कागदावर विचार मांडतो आहे. त्यामुळे “authenticity” जाणवते. “finished” कामापेक्षा “in-progress” अवस्थेतील अपूर्णता काहींना अधिक खरी वाटते, कारण ती सर्जनशीलतेचा क्षण दाखवते.
आणि सगळ्यात महत्वाचे, अंतिम चित्रातील कृष्णवर्णीय caddy दाखवलेले सुद्धा मला आवडले नाही.
१९३०च्या दशकातील The New Yorker आणि इतर अमेरिकन मासिकांतील अशा चित्रांत काही गोष्टी नेहमी दिसतात —
-
श्रीमंत, पांढरवर्णीय, थोडे स्थूल “urban” पुरुष;
-
त्यांच्या सेवेसाठी काळ्या किंवा स्थलांतरित वर्णाचा नोकर, अनेकदा नि:शब्द, पार्श्वभूमीत;
-
आणि दृश्यात व्यंगचित्रात्मक विनोद, पण सामाजिक वर्गभेद स्पष्टपणे टिकून.
मी ज्या “sketch” कडे ओढला जातो, ते फक्त रेषेच्या जिवंतपणासाठी नाही, तर त्या चित्रातील मानवी सुस्पष्टतेसाठी आहे, आणि “black caddy” असलेल्या अंतिम आवृत्तीत ती सुस्पष्टता हरवते — कारण तिथे समाजाच्या श्रेणींचा सावट येतं.
त्या black caddy च्या चेहऱ्यात किंवा शरीरभाषेत काहीही भाव नाहीत. ना थकवा, ना उपहास, ना जीवन.
तो फक्त a function आहे — एक चालती वस्तू. आणि हेच Peter Arno ने खूप जाणिवपूर्वक केलं आहे — विनोदाचा केंद्रबिंदू white subject आहे, बाकी सगळं जग त्याचं background décor. हीच bourgeois satire ची मर्यादा होती — ती स्वतःच्या वर्गावर हसते, पण आपल्याच विशेषाधिकारावर नाही.
