मेघदूत: "नीचैर्गच्छत्युपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण"

G C Lichtenberg: “It is as if our languages were confounded: when we want a thought, they bring us a word; when we ask for a word, they give us a dash; and when we expect a dash, there comes a piece of bawdy.”

Friedrich Nietzsche: “Everybody wants the same, everybody is the same: whoever feels different goes voluntarily into a madhouse.”

Martin Amis: “Gogol is funny, Tolstoy in his merciless clarity is funny, and Dostoyevsky, funnily enough, is very funny indeed; moreover, the final generation of Russian literature, before it was destroyed by Lenin and Stalin, remained emphatically comic — Bunin, Bely, Bulgakov, Zamyatin. The novel is comic because life is comic (until the inevitable tragedy of the fifth act);...”

Werner Herzog: “We are surrounded by worn-out, banal, useless and exhausted images, limping and dragging themselves behind the rest of our cultural evolution.”

John Gray: "Unlike Schopenhauer, who lamented the human lot, Leopardi believed that the best response to life is laughter. What fascinated Schopenhauer, along with many later writers, was Leopardi’s insistence that illusion is necessary to human happiness."

Justin E.H. Smith: “One should of course take seriously serious efforts to improve society. But when these efforts fail, in whole or in part, it is only humor that offers redemption. So far, human expectations have always been strained, and have always come, give or take a bit, to nothing. In this respect reality itself has the form of a joke, and humor the force of truth.”

विलास सारंग: "… . . 1000 नंतर ज्या प्रकारची संस्कृती रुढ झाली , त्यामध्ये साधारणत्व विश्वात्मकता हे गुण प्राय: लुप्त झाले...आपली संस्कृती अकाली विश्वात्मक साधारणतेला मुकली आहे."

Saturday, July 21, 2018

हं ! चंद्र पलिकडेच आहे, मधुचंद्र उरकूनच या !!...One Giant Leap For Mankind Will Be 50 Soon


आज जुलै २१ २०१८ला मानवाने पहिल्यांदा चंद्रावर उतरणे या घटनेच्या सुवर्ण जयंती वर्षाची सुरवात होत आहे
Italo Calvino, ‘The Distance of the Moon’, 1965:

“....In reality, from the top of the ladder, standing erect on the last rung, you could just touch the Moon if you held your arms up. We had taken the measurements carefully (we didn’t yet suspect that she was moving away from us); the only thing you had to be very careful about was where you put your hands. I always chose a scale that seemed fast (we climbed up in groups of five or six at a time), then I would cling first with one hand, then with both, and immediately I would feel ladder and boat drifting away from below me, and the motion of the Moon would tear me from the Earth’s attraction. Yes, the Moon was so strong that she pulled you up; you realized this the moment you passed from one to the other: you had to swing up abruptly, with a kind of somersault, grabbing the scales, throwing your legs over your head, until your feet were on the Moon’s surface. Seen from the Earth, you looked as if you were hanging there with your head down, but for you, it was the normal position, and the only odd thing was that when you raised your eyes you saw the sea above you, glistening, with the boat and the others upside down, hanging like a bunch of grapes from the vine....”

 माझ या जगातल पहिल दशक चंद्ररोहणमय होत.... सगळीकडे अपोलो यानाच्या प्रतिकृती... दिवाळीतल्या किल्ल्यांवर, गणेशोत्सवात.... दिवाळी अंकात... हिंदी , मराठी सिनेमाच्या  डायलॉगमध्ये, गाण्यांत:  आता  चंद्रावर पोचलो म्हणजे  मानव म्हणून कशी महान प्रगती केली वगैरे अशा अर्थाचे शब्द .. चंद्राला पाय लावला म्हणजे आता भविष्यावरती लोकांचा विश्वास कमी होणार अशी भाकीत... (माझ्या आधीच्या दोन पोस्ट पहा : , ) वगैरे...  आणि आज पहा: चंद्र ज्याचा भाग आहे असे उपास तापास भरपूर चालू असतील, करवाचौथ सारखे व्रत माझ्यासारख्यांना (जे कित्येक वर्षे माहीतच नव्हते) माहित झाले, पण एरवी बहुतेक कोणी मान वर करून चंद्राकडे बघायला तयार नाही.... अशी असतात सांस्कृतिक फॅड्स....

आज मानवाला भेडसावणारा सगळ्यात मोठा प्रश्न कोणता असेल तर  मानव असा पर्यावरणाचा नाश करत राहिला तर पृथ्वीवर कितीकाळ टिकू शकेल.... आणि म्हणून डिनोसार आता फॅड् आहेत कारण त्यांनी कोट्यवधी वर्ष पृथ्वीवर राज्य केलं...

पन्नास वर्षात मानवाच जग, महायुद्धाशिवाय, इकडच तिकड झाल....

श्याम जोशींचे खालील चित्र पुढच्या दशकातले, थोड उशीराच... दि. जोशी बऱ्याच जणांना त्यांच्या सुंदर व्यंगचित्रांमुळे ('कांदेपोहे', रविवारचा महाराष्ट्र टाईम्स) माहित आहेत पण त्यांनी अतिशय सुंदर मुखपृष्ठे आणि सजावट केली आहे... इतके प्रेमळ आणि लडिवाळ चित्र!.... त्यांची अशी चित्र मला दीनानाथ दलालांची आठवण करून देतात....

नवविवाहित कसे धूमकेतू/ अस्टेरोइड सारखे दाखवलेत पहा.... पुरुषाचे डोळे मिटलेले आहेत, बाईचे उघडे... 

चित्रकार: श्याम जोशी, वाङ्मय शोभा, दिवाळी १९७५

Thursday, July 19, 2018

Just How Bad the Plastic Problem is....In Just One Cartoon

Alexander Nazaryan:
 "We use a trillion plastic bags a year, and each one will take a thousand years to degrade, which means the vessel of your most recent grocery-store purchases will outlast untold generations of humanity. Ain't that something? We could all be wiped out by an asteroid or a plague and yet high above the barren ruins, there will float on a dusty wind a flimsy petrochemical product emblazoned with the Waldbaum's logo, a final testament to our sojourn on a planet that was never truly ours."

  Blimey, how much plastic have you been ingesting?

Artist: Len Cartoons; The Spectator, UK, January 2018

चांगला कार्टूनिस्ट काय करू शकतो याचे हे चित्र म्हणजे आणखी एक उदाहरण आहे.

चित्रातील उजवीकडचे बदकाचे पिल्लू आता सर्वपरिचित आहे. आपण बहुतेकांनी तसे दिसणारे खेळणे हातात नक्की धरले असणार.
आता आपल्याला माहित नाही की ते उजवीकडचे पिल्लू जिवंत आहे की खेळण्यातले आहे. त्या बदकीणीला वाटतंय जिवंत आहे, आपल आहे आणि म्हणून तीचा प्रश्न!

अजूनही लिहता येईल पण ते प्रत्येकाने आपल्यापरीने समजावून घ्यायचय.....

Monday, July 16, 2018

झारची हरवलेली डायरी आणि १९व्या शतकातील मराठीतील सकस विनोद ....Lost Pages Of Nicholas II of Russia's Diary


१००वर्षांपूर्वी , १६-१७ जुलै १९१८ रोजी, झार निकोलस-२ आणि त्यांचे कुटुंबीय यांची हत्या करण्यात आली 

प्रिन्स निकोलस -II , जे १८९६मध्ये झार बनले, आणि ज्यांचा बोल्शेव्हिकनी शंभर वर्षांपूर्वी, जुलै १९१८मध्ये खून केला. ते भारताला १८९०मध्ये भेट देऊन गेले होते. डिसेंबर ११ १८९०मध्ये ते मुंबईला पोचले होते.

ब्रिटिश सरकारला भारतावर रशिया आक्रमण करेल याची भीती कायम वाटायची. अनेक पुस्तकातून  ह्याचे दाखले आजवर मी वाचले आहेत.

"Within months, Napoleon and Paul were planning a fantastical scheme to send the French General Masséna with 35,000 men to rendezvous in Astrakhan with a Russian army of 35,000 infantry and 50,000 Cossacks. Together they would cross the Caspian, capture Kandahar, then invade British India...

Meanwhile Paul was enthusiastically launching his quixotic war against Britain in alliance with Napoleon. In January 1801, he ordered the ataman of the Don Cossacks, Vasily Orlov (no relation to Prince Orlov), to lead 20,000 men against India...

Shamyl now found support in Britain. He wrote to Queen Victoria. The British lionized the plucky Islamic warriors, raised funds and sent rifles, while Nicholas was increasingly regarded as a dictator* who aspired to swallow the Ottoman empire – and threaten British India. Nicholas decided that only his own charm could conquer the British....

‘We are in Asia!’ Nikola wrote to Fanny on his way to fight the khan of Khiva. ‘Goodbye Europe! Goodbye Fanny Lear, my love!’
Nikola arrived on the steppe to join the new Great Game, the struggle for Central Asia and the borderlands of India waged between Russia and Britain. ‘Here I am a staff officer of the Russian army of Central Asia, the same army that one beautiful day will cross Afghanistan to occupy British India!’ Nikola told Fanny on 8 March 1873....

After the disaster of the Crimean War, Russia was scarcely strong enough to project power against modern industrialized powers, but Alexander and Bariatinsky saw the three main kingdoms of Central Asia as a way to reinvigorate Russian arms, promote trade and threaten British India....
The tsar demanded Western backing to force the Ottomans to protect the Orthodox, promising Queen Victoria, ‘We cannot and don’t wish to quarrel with England. On our part it would be madness to think of Constantinople and India.’ But the British feared Russian power more than Ottoman atrocities....

The triumph was short-lived. Ignatiev had overridden the informal deal with Austria. Britain and Austria demanded a European conference – or war. Bismarck offered to mediate at a congress in Berlin. Alexander and Miliutin planned a (delusional) attack on British India...."
(‘The Romanovs: 1613-1918’, by Simon Sebag Montefiore)  

किंवा मी फेब्रुवारी ६ २०१८च्या पोस्ट मध्ये लिहले त्याप्रमाणे अलेक्झांडर व्हॉन हुम्बोल्डटना भारतात इंग्रजांनी येऊन दिल नाही त्याचे एक कारण म्हणजे शेवटी रशियातून खुष्कीच्या मार्गाने यायची पण हुम्बोल्डट यांची तयारी होती, हे असाव.

हा प्रकार १९४१पर्यंत चालू होता.

“...In any case, until the last weeks of 1941, the war seemed a long way off. The greatest official fear was that Russia or Germany would invade through the Khyber Pass....”

(Jon Wilson’s ‘India Conquered: Britain's Raj and the Chaos of Empire’, 2017)
त्यामुळे भारताला गुलाम करणाऱ्या ब्रिटिश सरकारला वाटणारी रशियाची सतत भीती हा विनोदासाठी जबरदस्त विषय होता.

गणेश नारायण कोल्हटकर (?- १८९७) हे 'बहुरूपी'कार चिंतामण गणेश कोल्हटकरांचे वडील. त्यांनी English 'Punch'च्या धर्तीवर मराठीत १८७३साली 'विनोदप्रतोद ' नावाचे पत्र सुरु केले. 

त्यांच्या लेखनाबद्दल वासुदेवशास्त्री खरे सांगतात:

'बहुरूपी', १९५७ 
सौजन्य: चिंतामण गणेश कोल्हटकरांच्या वाङ्मयाचे कॉपीराईट होल्डर्स 

दुर्दैवाने मला झारच्या डायरीची पाने अजून वाचायला मिळाली नाहीयेत. पण ब्रिटिश सरकार काही काळ त्यामुळे हादरल खर! मराठी विनोद त्याकाळी किती सशक्त होता, श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर सुद्धा उच्च दर्जाचा विनोद त्याच काळात लिहीत होते.  

Russian Imperial family Photo shows members of the Romanovs, the last imperial family of Russia including: seated (left to right) Marie, Queen Alexandra, Czar Nicholas II, Anastasia, Alexei (front), and standing (left to right), Olga and Tatiana.

सौजन्य : Source: Flickr Commons project, 2010 आणि विकिपीडिया