10th death anniversary of Patricia Neal

Today August 8 2020 is 10th death anniversary of Patricia Neal

Our Evolving Relationship With Food

“I can’t have anything that’s a food.”

Artist: Emily Flake, The New Yorker

टिळक अंत्ययात्रा... महात्मा गांधी गुदमरले .....Lokmanya Tilak, 100th Death Anniversary

#LokmanyaTilak100thDeathAnniversary #लोकमान्यटिळक१००वीपुण्यतिथी  

दिवंगत  श्री. पुंडलिकजी कातगडे लिहतात 'लोकमान्यांचे अखेरचे क्षण'::

सौजन्य : वाङ्मय शोभा, ऑगस्ट १९६०, बुकगंगा.कॉम

वरील वर्णन अगदी लक्षपूर्वक वाचण्यासारखे आहे.

मुसलमान युवकाने चितेत उडी मारली आणि त्याचे निघालेले वेगवेगळे पडसाद, लाला लजपतराय यांनी केलेले अंत्यदर्शन, महात्मा गांधीनी खांदा दिला होता पण ते गुदमरल्यामुळे त्यांना बाजूला करावे लागले... विचार करा आजचा मीडिया त्याकाळी असता तर!

आणखी एक नमूद करायची खाजगी गोष्ट म्हणजे माझ्या आज्जीने (आईच्या आईने) ही अंत्ययात्रा पहिली होती...

कलाकार: दीनानाथ दलाल

वाङ्मय शोभा, ऑगस्ट १९४५

सौजन्य: वरील सर्व आणि बुकगंगा.कॉम.  सर्वाधिकार: कलाकारांकडे  

गुलाबपाण्याचा फवारा तोंडावर मारल्याप्रमाणे... S D Phadnis@95

आज जुलै २९ २०२०, शि द फडणीस ९५ वर्षांचे होत आहेत.

गोविंदराव टेंबे :

"... आणि सर्व मैफल गुलाबपाण्याचा फवारा तोंडावर मारल्याप्रमाणे पुन्हा ताजीतवानी , तरतरीत झाली;..."

('माझा संगीत व्यासंग')

आजवर अनेक वेळा त्यांच्यावर  ह्या ब्लॉगवर पोस्ट झाल्या , अनेक वेळा उल्लेख झाले.

त्यांचे घनिष्ट मित्र, त्यांच्या सारखेच  कोल्हापूरकर,  कै  वसंत सरवटे त्यांच्या मित्राबद्दल म्हणतात :

"... जरुर तेवढाच तपशील, चित्रातून म्हणायच आहे ते पाहिल्या बरोबर, बिनचूकपणे पाहणार्याच्या ध्यानात येईल अशी चित्रातील मांडणी आणि डोळ्यास आल्हाद देईल अशी रंगरचना... रंग हे फङणीसांच्या चित्रांच एक महत्वाचं अंग आहे हे त्यांची 'मोहिनी'वरील चित्रं पाहणार्याच्या सहज लक्षात येईल. आल्हाददायक रंगसंगती त्यांच्या चित्रांना स्वप्नमय, तरल स्वरुप देण्यास फार मोठी मदत करतात..."

मी काय चोमडे  बोलणार या पुढे!

लहानपणी आजूबाजूला जे जे सुंदर, हवेसे वाटत असे ते सगळे शि दंच्या चित्रासारखे वाटत असे. उदा: माझी आई खप सुंदर होती , ती शिदंच्या चित्रनायिकेसारखी भासे! हळूहळू समजत गेले की हे जग अतिशय दुःख, वेदना, हिंसा, हाव आणि पापांनी भरले आहे पण तरी शिदंच्या चित्रांनी तयार केलेली आशा कधी सुटली नाही , अगदी कोरोनाच्या काळात सुद्धा.

ऑडेन (W H Auden) यांची प्रसिद्ध कविता आहे:

“…though one cannot always
Remember exactly why one has been happy,
There is no forgetting that one was” (Good-Bye to the Mezzogiorno )

मला मात्र आठवते कधी कधी मी का आनंदी असायचो.... एक कारण म्हणजे, मी नुकतेच शिदंचे चित्र पहिले होते आणि गुलाबपाण्याचा फवारा माझ्या तोंडावर  कोणीतरी मारल्याप्रमाणे मला वाटत होते !

1954, कृतज्ञता: शि द फडणीस यांच्या कलाकार्याचे कॉपीराईट होल्डर्स

पूर्वेच्या देवा तुझे....Charlie Brown's Sky Lights Up With Alfred E. Neuman

पूर्वेच्या देवा तुझे सूर्यदेव नाव
प्रभातीच येशी सारा जागवीत गाव....

(गीत: गंगाधर महाम्बरे , आवाज: रामदास कामत , संगीत- वीणा चिटको)

Artist: Charles M. Schulz, May 1973

Runners by Kafka and Kon Ichikawa

Kon Ichikawa’s excellent documentary  Tokyo Olympiad (1964) 

courtesy: The Guardian and Photograph: Everett Collection Inc/Alamy Stock Photo

Runner 1907-1908, followed by Three Runners 1912-1913  by Franz Kafka

२०२० ऑलिम्पिक पुढे गेले पण त्याच्या आठवणीत ही पोस्ट इथेच राहिली....

दुर्दम्य आशा..... Escape Plan and Exit Strategy

जगातील सर्वोत्तम कार्टून हे समजले जाते:

Artist: Shel Silverstein,  Playboy, 1950's

दोन कैदी तुरुंगांत जखडून ठेवले आहेत आणि एक कैदी दुसऱ्याला म्हणतोय : "Now, here' my plan...."

दुर्दम्य आशेचा हा उदगार आहे.  

अलीकडे The Spectator मध्ये हे कार्टून पहिले

Artist: Robert Thompson

My "Still Life"....Another Lockdown July 2020

A still life (plural: still lifes) is a work of art depicting mostly inanimate subject matter, typically commonplace objects which are either natural (food, flowers, dead animals, plants, rocks, shells, etc.) or man-made (drinking glasses, books, vases, jewelry, coins, pipes, etc.)

Tea, bread, butter, jam

(प्रशियन, कोबाल्ट, अल्ट्रामरीन) निळासांवळा..... Starry Night Over the Rhône

ही पोस्ट वाचण्याच्या आधी "ग्रीकांचा नीळांधळेपणा आणि (प्रशियन) निळासांवळा.... GA and Prabhakar Gorey's Prussian Blu" ही फेब्रुवारी ३ २०२०ची पोस्ट पहा.

कलाकार : प्रभाकर गोरे

अलीकडे हे वाचण्यात आले:

"Georg Brandt, born on this day in 1694, holds the distinction of being the first named person to isolate a new metal since ancient times. The Greeks and Romans knew about gold, silver, copper, iron, tin and lead, but in terms of metals, that was it. They didn’t know about cobalt, the metal that Brandt discovered and that helped change painting forever...

.... Painters innovated with this glut of new blues. Take Starry Night Over the Rhône, for example: Van Gogh used all three of the new colors—Prussian blue, cobalt and ultramarine—to capture the nighttime hues of the Rhône river..."

(smithsonianmag.com , जून २६ २०१७)

"दिवस तुडवत अंधाराकडे" का "दिवस तुडवत रात्रीकडे"... Will It Work on Marathi Stage?

जीएंनी अनुवादित केलेले "दिवस तुडवत अंधाराकडे" हे युजीन ओनील यांचे १९५६ सालचे नाटक (Long Day's Journey into Night) ऑक्टोबर २०१९ मध्ये विकत आणून सुद्धा मी अजून वाचले नाही.

मला उत्सुकता आहे ह्या मराठी रूपांतराचे रंगभूमी वरती किती प्रयोग झालेत ह्याची.

विकिपीडिया मध्ये पाहू शकता ओनिल ह्यांच्या नाटकाची किती productions झालीत ह्याची https://en.wikipedia.org/w…/Long_Day%27s_Journey_into_Night…

अनेक उत्तम आणि गाजलेल्या सिनेकलावंतांनी त्यात भाग घेतले आहेत.

त्यातील एक म्हणजे माझ्या फार आवडत्या जेसिका लांज (Jessica Lange ) ज्यांनी मेरीची भूमिका केली होती.

जेसिका लांज नाटकाबद्दल लिहतात:

"...Our set was more dreamlike than what O’Neill describes in the stage directions. It had a ghostly feel, more memory than reality. As the light moved east to west across the stage during the course of the long day, the fog seemed to seep through the walls. The foghorn a constant reminder of old sorrows . . . a plaintive, haunting refrain.
“Why is it fog makes everything sound so sad and lost, I wonder?”
Memorizing lines proved difficult at first. I found I would oft en lose track of where I was in the play. I came to understand it was due to the circular nature of the play, which is structured like a piece of music where the composer creates a melody and then repeats it again and again in altered forms. Theme and variations. The cycles of punishment and forgiveness, recriminations and excuses. A tragic score of love and hate.
It is linear only in the passage of time, morning to night, and the effects of the morphine increasing steadily as the day wears on....".

हे सगळे विलक्षण आहे. प्रकाशाचे खेळ, धुके (आज २०२० साली महाराष्ट्रात कुठे आणि किती धुके पडते), नाटकाची वर्तुळाकार- एखाद्या संगीताच्या तुकड्यासारखी रचना, शिक्षा-क्षमा-आरोप प्रत्यारोप- कारणे यांचे रहाटगाडगे....

... पण नाटकाची खरी मजा पाहण्यात आहे , वाचण्यात नाही.

courtesy: FX

श्रीमती लांज नाटकाच्या शेवटा बद्दल सांगतात

"... Mary’s curtain speech is one the great moments in the theater for an actress. The simple truth that speaks to the quiet tragedy of her life.

“Then in the spring something happened to me. Yes, I remember. I fell in love with James Tyrone and was so happy for a time.”

The four actors onstage, absolutely still, all lost in Mary’s sad dream. You could hear a pin drop in the audience. It is a sublime moment to play. Unforgettable...."

हे ते कर्टन स्पीच :

MARY

Staring dreamily before her. Her face looks extraordinarily youthful and innocent. The shyly eager, trusting smile is on her lips as she talks aloud to herself.

I had a talk with Mother Elizabeth. She is so sweet and good. A saint on earth. I love her dearly. It may be sinful of me but I love her better than my own mother. Because she always understands, even before you say a word. Her kind blue eyes look right into your heart. You can’t keep any secrets from her. You couldn’t deceive her, even if you were mean enough to want to.

She gives a little rebellious toss of her head—with girlish pique.

All the same, I don’t think she was so understanding this time. I told her I wanted to be a nun. I explained how sure I was of my vocation, that I had prayed to the Blessed Virgin to make me sure, and to find me worthy. I told Mother I had had a true vision when I was praying in the shrine of Our Lady of Lourdes, on the little island in the lake. I said I knew, as surely as I knew I was kneeling there, that the Blessed Virgin had smiled and blessed me with her consent. But Mother Elizabeth told me I must be more sure than that, even, that I must prove it wasn’t simply my imagination. She said, if I was so sure, then I wouldn’t mind putting myself to a test by going home after I graduated, and living as other girls lived, going out to parties and dances and enjoying myself; and then if after a year or two I still felt sure, I could come back to see her and we would talk it over again.

She tosses her head—indignantly.

I never dreamed Holy Mother would give me such advice! I was really shocked. I said, of course, I would do anything she suggested, but I knew it was simply a waste of time. After I left her, I felt all mixed up, so I went to the shrine and prayed to the Blessed Virgin and found peace again because I knew she heard my prayer and would always love me and see no harm ever came to me so long as I never lost my faith in her.

She pauses and a look of growing uneasiness comes over her face. She passes a hand over her forehead as if brushing cobwebs from her brain— vaguely.

That was in the winter of senior year. Then in the spring something happened to me. Yes, I remember. I fell in love with James Tyrone and was so happy for a time.

She stares before her in a sad dream. Tyrone stirs in his chair. Edmund and Jamie remain motionless.

CURTAIN

Tao House
September 20, 1940

(download करून मोठे करून वाचा. मी वाचले. स्पष्ट आहे. )

कृतज्ञता: जी. ए.  कुलकर्णी यांच्या साहित्याचे कॉपीराईट होल्डर्स

 

हा आहे जीएंनी केलेला त्या स्पीचचा अनुवाद... चांगला आहे. 

पण ते इंग्लिश आणि मराठी मला दोन्ही अगदी फ्लॅट वाटले  आणि मराठीत या नाटकाचे किती उत्साहाने स्वागत होईल याबद्दल मी साशंक आहे. 

अनेक उल्लेख ईसाई  धर्माच्या प्रभावाखालील संस्कृतीतील आहेत  (Mother, sinful, Blessed Virgin, the shrine of Our Lady of Lourdes वगैरे). जीए कॉन्व्हेंट, नन  चा उल्लेख करतात जो माझ्याकडील नाटकात नाहीच आहे.  जी ए तर  Blessed Virgin ला ब्लेस्ड व्हर्जिन च ठेवतात. 

ते किती प्रभावीपणे मराठी/ भारतीय  संस्कृतीत आणले जाऊ शकतात? १९६०-७० च्या दशकात मराठीत रूपांतरित ग्रीक नाटकांचे अनुभव काय आहेत?

आणखी एक: पुस्तकाचे शीर्षक  "दिवस तुडवत रात्रीकडे" हेच योग्य आहे.... "दिवस तुडवत अंधाराकडे"  मुळे उगाचच मनावर काळिमा पसरतो. आणि घरात तर वीज आहे ना?