G C Lichtenberg: “It is as if our languages were confounded: when we want a thought, they bring us a word; when we ask for a word, they give us a dash; and when we expect a dash, there comes a piece of bawdy.”

Shel Silverstein : “Talked my head off Worked my tail off Cried my eyes out Walked my feet off Sang my heart out So you see, There’s really not much left of me.” ~

Martin Amis: “Gogol is funny, Tolstoy in his merciless clarity is funny, and Dostoyevsky, funnily enough, is very funny indeed; moreover, the final generation of Russian literature, before it was destroyed by Lenin and Stalin, remained emphatically comic — Bunin, Bely, Bulgakov, Zamyatin. The novel is comic because life is comic (until the inevitable tragedy of the fifth act);...”

Werner Herzog: “We are surrounded by worn-out, banal, useless and exhausted images, limping and dragging themselves behind the rest of our cultural evolution.”

John Gray: "Unlike Schopenhauer, who lamented the human lot, Leopardi believed that the best response to life is laughter. What fascinated Schopenhauer, along with many later writers, was Leopardi’s insistence that illusion is necessary to human happiness."

Justin E.H. Smith: “One should of course take seriously serious efforts to improve society. But when these efforts fail, in whole or in part, it is only humor that offers redemption. So far, human expectations have always been strained, and have always come, give or take a bit, to nothing. In this respect reality itself has the form of a joke, and humor the force of truth.”

विलास सारंग: "… . . 1000 नंतर ज्या प्रकारची संस्कृती रुढ झाली , त्यामध्ये साधारणत्व विश्वात्मकता हे गुण प्राय: लुप्त झाले...आपली संस्कृती अकाली विश्वात्मक साधारणतेला मुकली आहे."

Saturday, May 06, 2017

पाहावा तो पावच पाव भाजून घेत होता/ तापल्या तव्यावर...Karl Marx Will Soon be 200

 Today May 6 2017 is the beginning of 200th birth anniversary year of Karl Marx (1818-1883).
आजपासून कार्ल मार्क्स यांचा व्दिशताब्दी जयंती महोत्सव सुरु होतोय.
 

पुढच्या एका वर्षाला मार्क्स यांचा रंग या ब्लॉगला नक्कीच लागणार आहे कारण  जरी त्यांच्या 'जाळा'वरती  अनेक लोकांनी खूप वेगवेगळ्या प्रकारचे- बऱ्याच वेळा विषारी- पाव भाजून , दुसऱ्याला खाऊ घातले असले तरी तो काही मार्क्स यांचा दोष नाही. मला त्यांच्या सारख्या आदर्शवादी लोकांच्या आणि, त्याहून जास्त, त्यांच्या कुटुंबीयांच्या आयुष्याबाबत फार मोठे कुतूहल वाटत आले आहे.

John Gray:
"What Marx said about communism is wrong and dangerous. His analysis of capitalism, however, is on many points up-to-date. Marx recognized the revolutionary power of capitalist economies – they create wealth, richness, innovation. But they also create uncertainty, and they tend to destroy the middle class."

रा भा पाटणकर:
"... केवळ अनुभवाधिष्ठित ज्ञानावर विसंबायचे ठरविले तर असे लक्षात येते की, आपल्याला इंग्रज-भारतीय संबंधांच्या आर्थिक बाजूकडे विशेष लक्ष द्यायला हवे; म्हणून फुको किंवा सैद यांच्यापेक्षा मार्क्‍स हा जास्त चांगला मार्गदर्शक ठरण्याची शक्यता आहे..."

जी ए कुलकर्णी:
 "...तेव्हा अखेर प्रत्येकाला जाता जाता स्वतःचेच 'तत्वज्ञान' बनवत जगण्याखेरीज काही मार्ग दिसत नाही., कारण धर्माचे मूळ स्वरूप सदैव वैयक्तिकच राहणार. Institutionalized religion म्हणजे एक fraud आहे, किंवा स्काऊट, रोटरी, लायन चळवळीपेक्षा तिला महत्व नाही. ज्यावेळी धर्मच अपुरा पडू लागला तेव्हा काही जणांना Marxism सारखे secular तत्वज्ञान समाधान देऊ शकले. पण त्याबाबतही मी अगदी असाध्य कोडगा ठरतो. त्याच्याइतके अनाकर्षक, वैराण, हमाली तत्वज्ञान मला कुठे आढळले नाही...मार्क्सवादी माणसाचे चित्र काढायचे झाल्यास ठोकळ्यावर ठोकळे ठेवलेली आकृती काढली की पुरे..." 
(पृष्ठ १७९, 'जी एंची निवडक पत्रे', खंड १, १९९५)


Peter Watson: 
“...Nationalism was catastrophic in many  ways, but it also had its positive side. This was nowhere more evident than in regard to the  great flowering of German intellectual life in the nineteenth century which, whether or not it was caused by unification of the country, and by the great feeling of nationalism that accompanied the unification, certainly occurred at exactly the same time.  Sigmund Freud, Max Planck, Ernst Mach, Hermann Helmholtz, Marx, Weber, Nietzsche, Ibsen, Strindberg, von Hofmannsthal, Rudolf Clausius, Wilhelm Rontgen, Eduard  von Hartmann, . . . all these were German or German-speaking...” 

The following brilliant poem by Sadanand Rege (सदानंद रेगे) sums up what happened to Marx and Marxism eventually...

"पाहावा तो पावच पाव भाजून घेत होता
 तापल्या तव्यावर..."



courtesy: the current copyright holders to the late Shri. Rege's work

2 comments:

अवधूत डोंगरे said...

व्यक्ती म्हणून आपल्या विविध पातळ्यांवरच्या मर्यादा झाकण्यासाठी विचारसरणी, तत्त्वज्ञान, धर्म अशा गोष्टींचा वापर करणं संरक्षणासाठी उपयोगी पडतं. किमान सार्वजनिक पातळीवर तरी. मग विभागणीही सोपी होते. आपला बुरखा हाच खरा चेहरा आहे, असं आपणही मानायला लागतो.
पण आतआत काय चाललेलं असतं याला सामोरं जाणं अवघड. वॉल्टर बेंजामीनचे (किंवा त्यानं कुणाचं तरी अवतरण म्हणून टाकलेले) वेगळ्या संदर्भातले शब्द मोडूनतोडून बोलायचं तर, 'कधीच न लिहिलं गेलेलं वाचणं' म्हणजे हा आतआतला कारभार असावा बहुधा. तरीही वाचण्याचा प्रयत्न आणि लिहिण्याचा प्रयत्न सुरू सतत. या प्रयत्नाला साधन म्हणून एखादा धर्म किंवा एखादी विचारसरणी कितपत उपयोगी पडते, तिची मर्यादा किती असते- याचा तपास आवश्यक. ही मर्यादा नक्की कुठं संपत असेल, त्यानंतरचा अमर्याद प्रदेश शब्दांच्या चिमटीत येईल काय? हा अनुत्तरित प्रश्न.

सदानंद रेग्यांची कविता रोचक. पोस्टमधे आलेल्या इतर अवतरणांपेक्षा सखोल. पण तरी त्यांनी व्यक्तींवर लिहिलेल्या इतर काही कविता आणखी सखोल आहे. उदाहरणार्थ: बालकवींवरची कविता.

जी.एं.च्या वाक्यांमधे आवेश जेवढा जाणवतोय तेवढं म्हणणं सखोल वाटलं नाही. शेरेबाजी वाटतेय. त्यांना उत्तरं द्यायची घाई दिसतेय.

Aniruddha G. Kulkarni said...

Thanks...I like Rege's poem on Natyachhatakar Diwakar most...I think GA's quote sums up what I think about religion, Marxism etc....Also John Grey tells us accurately where Marxism succeeded: as a diagnostic tool and not a medicine!