बा सी मर्ढेकर:
"राव, सांगतां देव कुणाला,
शहाजोग जो शहामृगासम;
बोंबील तळलों सुके उन्हांत,
आणि होतसे हड्डी नरम.
छान शेकतें जगणें येथें
जगणारांच्या हें अंगाला;
निदान ढेकर करपट आणूं
द्या तुमच्या त्या शहामृगाला !"
(#४३, कांही कविता, १९५९/१९७७)
मर्ढेकर शहामृगाबरोबर देवाची तुलना करतायत...(ह्याच्या संलग्न एक पोस्ट इथे आहे)
खालील चित्र पाहून कारण समजले ते तस का करत आहेत ह्याच!....
ऑक्टोबर १९९१ मध्ये मी कलकत्त्याहून द ग गोडसे यांना एका पत्रात विचारले होते की : शिवाजी महाराजांनी १६६६ साली नुकताच (१६५३) पूर्ण झालेला ताजमहाल पाहिला असेल का?
त्यावर गोडसेंनी मला हे उत्तर ऑक्टोबर १९९१ मध्येच पाठवले.
(गोडसे आणि माझी भेट झालीच नाही, त्यांच्या साठी आसामच्या चहाच्या बागेतून आणलेला, सिल्वर फॉईल मध्ये रॅप केलेला उत्तम प्रतीचा चहा दुसऱ्यांच्या नशिबात होता.... )
".... ताजमहाल आणि रायगड हे थोड्या फार फरकाने समकालीन आहेत. पण दोघांच्याही वृत्ती प्रवृत्तीत किती अंतर आहे? महाराष्ट्रात ताजमहाल होणे नाही तसाच आग्र्याला रायगड होणे अशक्य! प्रत्येक भूप्रदेश आपले <?> वेगळे घडवीत असतो..."...
artist: Mick Stevens
हे अगदी पुलंच्या लेखना सारखे उतरलय
मी आत गेलो, तिथे शिल्लक होता, विदूषकाचा , म्हटल चला आरोग्याच झाल आणि धंद्याच पण...
जीएंचे ऑगस्ट स्ट्रिंडबर्ग यांच्या वरचे प्रेम आपल्याला माहित आहे- 'पिंगळावेळ'चा एपिग्राफ -
"Shallow people demand variety – but I have been writing the same story throughout my life, every time trying to cut nearer the aching nerve"
जीएंचे तेवढेच प्रेम व्हिनसेंट वॅन गो वर होते, आता वॅन गो यांची सवय पहा
"Van Gogh painted three versions of The bedroom. He often made copies of his own works when he was satisfied with them. He usually planned to sell the new version or give it away.
In late 1888, Van Gogh was admitted to the hospital because he had injured his ear after an argument with Gauguin. By early 1889 he was back in the ‘Yellow House’ and wrote to Theo, ‘When I saw my canvases again after my illness, what seemed to me the best was the bedroom.’
When a nearby river flooded, water seeped into Van Gogh’s studio and damaged the painting. Van Gogh sent it to Theo, asking if he could line it with a new canvas. Theo sent it back to Vincent so that he could make a copy first. Vincent did so, in the Saint-Rémy asylum in September 1889. That same month, he made a smaller copy for his mother and his sister Wil.
Small changes
Van Gogh changed small details in the copies. In the earliest version, we see two portraits over his bed (as well as one landscape and two drawings or prints). The portraits in the later versions are different. If you look closely, you will find other small differences.
The paintings over the bed have been identified. They are portraits of the poet Eugène Boch (at left) and Lieutenant Milliet (at right).
The poet, portrait of Eugène Boch, 1888 Musée d’Orsay, Paris
The lover (portrait of Lieutenant Milliet), 1888 Collectie
Kröller-Müller Museum, Otterlo, the Netherlands" (Van Gogh Museum, Amsterdam)
म्हणजे एकजण दुखऱ्या नसेजवळ जायच्या प्रयत्नात एकच गोष्ट लिहतोय तर दुसरा एक चित्र चांगले उतरलय म्हणून त्याच्या अनेक प्रती काढतोय....
पण हे माझे म्हणणे तितकेसे बरोबर नाही कारण वॅन गो प्रत्येकवेळी थोडा थोडा बदल चित्रात करत होते (वरील 'small changes' वाचा) म्हणजे तेही दुखऱ्या नसेजवळ जायच्या प्रयत्नात असायचे! हे सगळे एका माळेचे मणी...
फार पूर्वी विकत घेतलेले पुस्तक (त्याच्या दोन प्रती माझ्याकडे चुकून झाल्या आहेत) अलिकडे वाचायला सुरवात केली. प्रकाशक मोटे यांच्या बद्दल मला खूप आदर आहे. त्यांच्या मुळे मला समग्र शेजवलकर लेख, विश्रब्ध शारदा पत्रे अशी पुस्तके संग्रही ठेवून वाचता आली.
हरी विष्णू मोटे:
" १९२८ ते १९३२ च्या सुमारास अनेक कथालेखकांच्या
कथा प्रसिद्ध होत. त्यांतील दिवाकर कृष्ण, कुमार रघुवीर, वि. सुखटणकर
(सह्याद्रीच्या पायथ्याशी), कमलाबाई
टिळक, कृष्णा खरे, बाळूताई खरे, 'कृष्णाबाई' या टोपणनावाने लिहणाऱ्या
मुक्ताबाई दीक्षित, या लेखक-लेखिकांच्या कथा मला विशेष आवडत..."
(पृष्ठ ९६, 'हृदयशारदा', 'एक सर्वमंगल क्षिप्रा', १९८०)
हे वाचून मला खूप हसू आले.
बाळूताई खरे म्हणजे विभावरी शिरुरकर सोडले तर मी वरील एकही लेखकाचे पुस्तक पहिले नाही व वाचले नाही. विभावरी शिरुरकर यांना सुद्धा खूप कमी वाचले आहे पण त्यांच्या बद्दल वाचले आहे (मोटे, विश्राम बेडेकर, शेजवलकर यांच्या लेखनात आणि अधूनमधून मराठी वर्तमानपत्रात. मला त्यांच्या लेखनात काहीच विशेष वाटत नाही.)
मला खात्री आहे कदाचित विभावरी शिरुरकर सोडल्यातर एकही लेखकाचे पुस्तक सध्या बाजारपेठेत विकत मिळत नसणार.
मराठीची अवस्था अशी का?
का हे लेखन इतके सामान्य होते की वर्तमानपत्रासारखे एका महिन्यात रद्दीत घालावे?
ह्या ऐवजी लोक महाभारत, प्राचीन संस्कृत नाटके, गाथा सप्तशती, ज्ञानेश्वर, नामदेव, एकनाथ, तुकाराम, रामदास वगैरे पुन्हा, पुन्हा का वाचत नव्हते? का हे सगळे आपण पारतंत्र्यात होतो म्हणून?
पण मग नाट्यछटाकार नाट्यछटाकार दिवाकर, श्री कृ कोल्हटकर, श्री व्यं केतकर, त्र्यं शं शेजवलकर, र धों कर्वे कसे नाट्यछटा, विनोद किंवा एकाहूनएक उत्तम, द्रष्टे लेख त्या काळात लिहीत होते, जे आजही उत्सुकतेने वाचावेसे वाटतात?
(btw - मोटे एक दोन वेळा चक्क सांगतात की त्यांनी श्री कृ कोल्हटकर यांचे काही वाचले नव्हते. म्हणजे हा शिकलेला, तरुण, नवे करू इच्छिणारा प्रकाशक मराठीतील एका सर्वोत्तम लेखकापासून इतका दूर होता!)
मुखपृष्ठ बहुतेक द ग गोडसेंचे असावे
कृतज्ञता : मुखपृष्ठ कलावंताच्या कॉपीराईट होल्डर्स बद्दल
