कर्मण्येवाधिकारस्ते...Natural Science, Religion...Krishna & Max Planck

 कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन।

मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि।।2.47।।

(Let your claim lie on action alone and never on the fruits; you should never be a cause for the fruits of action; let not your attachment be to inaction.)

 

Edgar Rice Burroughs@250...MAGNIFIQUE! Monsieur Tarzan, of Africa

अगदी कळायला लागल्या पासून टारझन हे नाव परिचित झाले -सिनेमातून, पुस्तकांतून .. त्यावेळी सुद्धा त्याच्या गोष्टीचे काही पैलू जरा समजायचे नाहीत, प्रश्न पडायचे, उदा: टारझन ची आपल्या आईवडिलांपासून झालेली ताटातूट... पण त्यामुळे काही फरक पडायचा नाही , मी मराठीत टारझन खूप वाचला....

 टारझन चा भारतातील सिनेमांवर, भाषेवर  सुद्धा प्रभाव होता, उदा सूरज, १९६६ वगैरे सारखे अत्यंत आवडलेले  सिनेमे कुठेतरी खोलवर टारझनवरच आधारित होते... 

 'Tarzan and His Mate', 1947, artist : J. ALLEN ST. JOHN (1872-1957)

With the publication of Edgar Rice Burroughs' second Tarzan novel 'The Return of Tarzan', in 1915, J. Allen St. John's legendary association with this timeless hero set a new standard in heroic fantasy art and inspired all the Tarzan artists to come, including such noteworthy talents as Hal Foster, Burne Hogarth, Frank Frazetta, Roy Krenkel, and countless others. The vast majority of collectors consider St. John's rendition of the Lord of the Jungle to be definitive.

This is how The Return of Tarzan begins:

"The Affair on the Liner

 

“Magnifique!” ejaculated the Countess de Coude, beneath her breath.

“Eh?” questioned the count, turning toward his young wife. “What is it that is magnificent?” and the count bent his eyes in various directions in quest of the object of her admiration.

“Oh, nothing at all, my dear,” replied the countess, a slight flush momentarily coloring her already pink cheek. “I was but recalling with admiration those stupendous skyscrapers, as they call them, of New York,” and the fair countess settled herself more comfortably in her steamer chair, and resumed the magazine which “nothing at all” had caused her to let fall upon her lap.

Her husband again buried himself in his book, but not without a mild wonderment that three days out from New York his countess should suddenly have realized an admiration for the very buildings she had but recently characterized as horrid.

Presently the count put down his book. “It is very tiresome, Olga,” he said. “I think that I shall hunt up some others who may be equally bored, and see if we cannot find enough for a game of cards.”

“You are not very gallant, my husband,” replied the young woman, smiling, “but as I am equally bored I can forgive you. Go and play at your tiresome old cards, then, if you will.”

When he had gone she let her eyes wander slyly to the figure of a tall young man stretched lazily in a chair not far distant.

“MAGNIFIQUE!” she breathed once more.

The Countess Olga de Coude was twenty. Her husband forty. She was a very faithful and loyal wife, but as she had had nothing whatever to do with the selection of a husband, it is not at all unlikely that she was not wildly and passionately in love with the one that fate and her titled Russian father had selected for her. However, simply because she was surprised into a tiny exclamation of approval at sight of a splendid young stranger it must not be inferred therefrom that her thoughts were in any way disloyal to her spouse. She merely admired, as she might have admired a particularly fine specimen of any species. Furthermore, the young man was unquestionably good to look at.

As her furtive glance rested upon his profile he rose to leave the deck. The Countess de Coude beckoned to a passing steward. “Who is that gentleman?” she asked.

“He is booked, madam, as Monsieur Tarzan, of Africa,” replied the steward.

“Rather a large estate,” thought the girl, but now her interest was still further aroused..."

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते...Two Owls, by Yoshida Tōshi

मुंडकोपनिषद:

"द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परिषस्वजाते ।

तयारन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यश्रत्रन्यो अभिचाकशीति ॥"

(दो सुंदर पंखों वाले पक्षी, एक-दूसरे के अच्छे दोस्त, एक ही पेड़ पर बैठे हैं.

उनमें से एक पक्षी पेड़ के स्वादिष्ट फलों को खा रहा है.

दूसरा पक्षी उन्हें नहीं खा रहा है, बल्कि उन्हें देख रहा है.)

 Two Owls, by Yoshida Tōshi, 1970

रवींद्रनाथांच्या "एक सामान्य मनुष्य" सारखी कविता मराठीत लिहली गेली आहे का? ...At Dusk a Villager Goes Home Along the River.

 एक सामान्य मनुष्य शंभर शतकांनंतर आपल्या गावी परततो आणि मोठ्या कुतूहलाचा विषय बनतो ...आजच्या वर्तमानात , त्याच्या भविष्यात, जणू काही काव्य भरले गेल्या सारखे ... 

'An Ordinary Person’

 A stick under his arm, a pack on his head,

At dusk a villager goes home along the river.

If after a hundred centuries somehow –

By some magic – from the past’s kingdom of death

This peasant could be resurrected, again made flesh,

With this stick under his arm and surprise in his eyes,

Then would crowds besiege him on all sides,

Everyone snatching every word from his lips.

His joys and sorrows, attachments and loves,

His neighbours, his own household,

His fields, cattle, methods of farming: all

They would take in greedily and still it wouldn’t be enough.

His life story, today so ordinary,

Will, in those days, seem charged with poetry.

 —RABINDRANATH TAGORE

 

 Detail from Edward Gorey’s cover of the Anchor 1950s edition of Le Grand Meaulnes, dubbed The Wanderer.

२०व्या शतकातील तीन मोठे भारतीय कलावंत (कमी आयुष्य लाभलेले)...Gadkari, Dalal and GA

 २०व्या शतकातील तीन मोठे भारतीय कलावंत (कमी आयुष्य लाभलेले) ह्या पोस्ट मध्ये एकत्र...

जी. ए. कुलकर्णी १९२३-१९८७, २८-१०-१९७८:

"... आम्हाला मॅट्रिकला असता गडकऱ्यांची (एक) 'चिमुकलीच कविता' अभ्यासाला होती. एका छोट्या मुलीवर लिहलेली ही एक मोठी कविता . त्या मुलीच्या एका गालावर तीळ आहे. तर गडकरी सांगतात , की ती तीळ म्हणजे त्या मुलीचे भाग्य लिहिताना विधीने दिलेले दशांश चिन्ह आहे! ते वाचताच (मला आजही आठवते) तो तास कसा कापराप्रमाणे भर्रकन जळून गेला..."

 (पृष्ठ ६५, 'जी.एं. ची निवडक पत्रे: खंड १', १९९५) 

(प्रत्यक्षात कवितेत तीळ नाही तर गोंदण आहे.)

"...
तिलक गोजिरे गोंदवणाचे हिरव्या रंगाचे,
शुभ्र मुखावर तुषार कुठल्या दिव्य तरंगाचे !
निळ्या नभीं वर शुभ्र तारका जमवितात मेळ,
शुभ्रमुखनभीं इथें निळ्याशा तारांचा खेळ !
(इचा) उद्याचा धनी कोण , हें ठरवावें म्हणुनी,
पुण्याईचें गणित करित विधि दशांशचिन्हांनीं ! ..."

राम गणेश गडकरी १८८५- १९१९, "वाग्वैजयंती" 

दीनानाथ दलाल यांच्या अप्रतिम चित्रात   १९१६-१९७१ तीळ आणि गोंदण दोन्ही नाही पण छोट्या मुली आहेत 

इसवी सन कवायत आणि मर्ढेकरांची कविता ...My Mardhekar's Poetry Journey from 1977

 बाळ सीताराम मर्ढेकर : 

"... अन्  इसवी सन कवायतीचा / कदम उचलुनी पुढें सरकला. ..."

 (७, पृष्ठ ७९, मर्ढेकरांची कविता , १९५९-१९७७)

 

इसवी सन किती कवायत करत पुढे गेला आहे हे ह्या पुस्तकावरून समजते ...

१९७७ ची आवृत्ती असलेले पुस्तक , मी मिरजेला रत्नाकर बुकस्टॉल (शहा : दोन भाऊ आणि त्यांचे वडील दुकानात असत, त्यातील एक भाऊ वारला असे समजले, तो माझा आवडता होता) , ह्या प्रेमाने पुस्तके विकणाऱ्या, दुकानातून माझ्या बारावीच्या वर्षात, १९७७ साली, विकत घेतले ... ते माझ्या सोबत चेन्नाई ते डुमडुमा, आसाम आणि मधल्या सर्व ठिकाणी होते... बायको नसेल पण मर्ढेकर होते !

 

मर्ढेकर ("गणपत वाणी") मला १९७४-७५ पासून, त्यांनी माझ्या नव्या दहावीच्या पाठयपुस्तकांत प्रवेश केल्यापासून, आवडायला लागले होते .... पाठयपुस्तकातील त्यांची प्रत्येक कविता (फलाटदादा, भंगूदे ... ) मला पाठ होती ....

मर्ढेकरांचे जवळचे मित्र असलेल्या मौजेच्या श्री पु भागवतांचे मर्ढेकरांवरचे व्याख्यान मी सांगली रेडिओ वर शालेय आकाशवाणी या कार्यक्रमात अतिशय क्षीण अशा आवाजात १९७६-७७ या वर्षी ऐकले होते... (सांगली स्टेशन सुद्धा मिरजेत सकाळी १०  , ११ ला चांगले लागत नसे)... त्यात श्रीपुंनीं सांगितले 'चंद्रकिरणांनो , तुम्हां' या "शिशिरागम" मधील २०व्या कवितेत मर्ढेकरांना त्यांचे व्यक्तिमत्व सापडले,आजही त्या पानावर मी तशी केलेली नोंद दिसते आहे...त्या एका भाषणात श्रीपुंनी मला मर्ढेकर कसे अनुभवायचे हे दाखवले.... 

 

त्यानंतर मी पुस्तक लवकरच विकत घेतले आणि कोणालाही अर्थ न विचारता ते वाचायला लागलो, त्याचे काठिण्य माझ्या लेखी भंगू लागले , कविता गुणगुणायला लागलो ... ते आजवर

 

 

 

मुखपृष्ठ : अरुण घाटे  किंमत: तेरा रुपये 

 

आवृत्ती : १९५९, १९६९, १९७७