मेघदूत: "नीचैर्गच्छत्युपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण"

समर्थ शिष्या अक्का : "स्वामीच्या कृपाप्रसादे हे सर्व नश्वर आहे असे समजले. पण या नश्वरात तमाशा बहुत आहे."

G C Lichtenberg: “It is as if our languages were confounded: when we want a thought, they bring us a word; when we ask for a word, they give us a dash; and when we expect a dash, there comes a piece of bawdy.”

C. P. Cavafy: "I’d rather look at things than speak about them."

Martin Amis: “Gogol is funny, Tolstoy in his merciless clarity is funny, and Dostoyevsky, funnily enough, is very funny indeed; moreover, the final generation of Russian literature, before it was destroyed by Lenin and Stalin, remained emphatically comic — Bunin, Bely, Bulgakov, Zamyatin. The novel is comic because life is comic (until the inevitable tragedy of the fifth act);...”

सदानंद रेगे: "... पण तुकारामाची गाथा ज्या धुंदीनं आजपर्यंत वाचली जात होती ती धुंदी माझ्याकडे नाहीय. ती मला येऊच शकत नाही याचं कारण स्वभावतःच मी नास्तिक आहे."

".. त्यामुळं आपण त्या दारिद्र्याच्या अनुभवापलीकडे जाऊच शकत नाही. तुम्ही जर अलीकडची सगळी पुस्तके पाहिलीत...तर त्यांच्यामध्ये त्याच्याखेरीज दुसरं काही नाहीच आहे. म्हणजे माणसांच्या नात्यानात्यांतील जी सूक्ष्मता आहे ती क्वचित चितारलेली तुम्हाला दिसेल. कारण हा जो अनुभव आहे... आपले जे अनुभव आहेत ते ढोबळ प्रकारचे आहेत....."

Kenneth Goldsmith: "In 1969 the conceptual artist Douglas Huebler wrote, “The world is full of objects, more or less interesting; I do not wish to add any more.”1 I’ve come to embrace Huebler’s ideas, though it might be retooled as “The world is full of texts, more or less interesting; I do not wish to add any more.” It seems an appropriate response to a new condition in writing today: faced with an unprecedented amount of available text, the problem is not needing to write more of it; instead, we must learn to negotiate the vast quantity that exists. How I make my way through this thicket of information—how I manage it, how I parse it, how I organize and distribute it—is what distinguishes my writing from yours."

Tom Wolfe: "The first line of the doctors’ Hippocratic oath is ‘First, do no harm.’ And I think for the writers it would be: ‘First, entertain.’"

विलास सारंग: "… इ. स. 1000 नंतर ज्या प्रकारची संस्कृती रुढ झाली , त्यामध्ये साधारणत्व व विश्वात्मकता हे गुण प्राय: लुप्त झाले...आपली संस्कृती अकाली विश्वात्मक साधारणतेला मुकली आहे."

Friday, November 06, 2026

'मवाली' आवडते भाऊ ....Bhau Padhye@100

भाऊ पाध्ये :   

"'वासूनाक्या'वरील आचार्य अत्र्यांच्या लेखात मला 'मवाली' म्हटलं व भटकळांनी बदनामीचा खटला करण्यास मला मदत करण्याचं आश्वासन दिलं. पण मला वाटलं, आचार्य अत्र्यांनी मला ही बेस्ट पदवी दिली. माझी वास्तव जीवनातील प्रतिमा का आली कुणास ठाऊक- मी घर उघड्यावर टाकलं नाही एवढ्यावरून-? बाकी सगळं केलं, (म्हणजे बाई, बाटली वगैरे!) मला वाटतं- माझा चष्मा, शोशन्नाचं सामाजिक कार्य आणि समाजवादी बॅकग्राउंड यामुळं ही गफलत झाली असावी. तुम्ही विश्वास ठेवा किंवा ठेवू नका, पण कॉलेज जीवनात काही मुलींनी मला खरोखरच 'मवाली' ठरवलं होतं!"

 

'मवाली' भाऊ Artist: Vasant Sarwate (वसंत सरवटे) from 'Nivadak Thanthanpal' (निवडक ठणठणपाळ ),1969 


 ज्या १९६५ साली प्रसिद्ध झालेल्या पुस्तकावरून आचार्य अत्रे यांनी भाऊंना मवाली म्हटलं त्याचे प्रक्षोभक मुखपृष्ठ , कलावंत दुर्दैवाने माहित नाही , पण डाव्या कोपऱ्यात उभी कॉर्नर अशी अर्धवट नाममुद्रा दिसत आहे 

 Economic and Political Weekly dated July 31 2011 has an essay by Juned Shaikh: "Translating Marx: Mavali, Dalit and the Making of Mumbai’s Working Class, 1928-1935"

'The Communist Manifesto' was translated into Marathi as 'Kamyunista Jahirnama' (कम्युनिस्ट जाहीरनामा) in Meerut jail in 1930-31 by Gangadhar Adhikari (गंगाधर अधिकारी) a scientist who had completed his PhD in chemistry from Berlin University in 1926.

The Jahirnama’s classified people in the city of Mumbai into the categories of such as kamgaar, Mavali and Dalit.

"Adhikari used the term “mavali” to signify the lumpenproletariat. Mavali, a moniker for people from the hilly regions of western Maharashtra in the Bombay Presidency, signified categories of people prone to create law and order problems for the colonial police. In his explication of key words to the Marathi edition of the Manifesto that was published along with the Jahirnama, Adhikari characterised the Mavali as a class below the working class, who were “paupers” and lived in the city’s slums...Destitute and unemployed workers, paupers, and the lumpenproletariat are a step below the kamgaar varga on the social ladder...

He translated a passage from Das Capital to explain this point further:

"उद्योगधंद्यातून काढून टाकलेले लोक मोठ्यावस्तीच्या शहरातून गर्दी करुन राहतात; व गुंड, दादालोक, मवाली म्ह्णून प्रसिद्धीस येतात. उत्पादन क्रियेची व यांची कायमची फारकत झाली असते; असे लोक अर्थातच पैशा करीता वाटेल त्या प्रतिगामी पक्षाला स्वताला विकण्यास मागे पुढे पहात नाहीत. (The paupers who have been fired from work live in crowded slums in cities and become famous as criminals- (mavali). They have been permanently separated from the means of production and therefore these people do not think twice before selling themselves to counter-revolutionary forces for money).

Mavali indeed is a very complex term. So maybe because of his affiliation with the communist thought later in his life, Atre was using the term deliberately for Bhau....

Posted by at
Labels: , , , , , , ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)