Necessary Looking

Launched on Nov 29 2006, now 2,500+ posts...This bilingual blog - 'आन्याची फाटकी पासोडी' in Marathi- is largely a celebration of visual and/or comic ...तुकाराम: "ढेकणासी बाज गड,उतरचढ केवढी"...George Santayana: " Everything in nature is lyrical in its ideal essence, tragic in its fate, and comic in its existence"... श्रीमंत बाळासाहेब पंतप्रतिनिधी : "बहुश्रुतता असल्याशिवाय सुसंस्कृतता नाही"

मेघदूत: "नीचैर्गच्छत्युपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण"

समर्थ शिष्या अक्का : "स्वामीच्या कृपाप्रसादे हे सर्व नश्वर आहे असे समजले. पण या नश्वरात तमाशा बहुत आहे."

G C Lichtenberg: “It is as if our languages were confounded: when we want a thought, they bring us a word; when we ask for a word, they give us a dash; and when we expect a dash, there comes a piece of bawdy.”

C. P. Cavafy: "I’d rather look at things than speak about them."

Martin Amis: “Gogol is funny, Tolstoy in his merciless clarity is funny, and Dostoyevsky, funnily enough, is very funny indeed; moreover, the final generation of Russian literature, before it was destroyed by Lenin and Stalin, remained emphatically comic — Bunin, Bely, Bulgakov, Zamyatin. The novel is comic because life is comic (until the inevitable tragedy of the fifth act);...”

सदानंद रेगे: "... पण तुकारामाची गाथा ज्या धुंदीनं आजपर्यंत वाचली जात होती ती धुंदी माझ्याकडे नाहीय. ती मला येऊच शकत नाही याचं कारण स्वभावतःच मी नास्तिक आहे."

".. त्यामुळं आपण त्या दारिद्र्याच्या अनुभवापलीकडे जाऊच शकत नाही. तुम्ही जर अलीकडची सगळी पुस्तके पाहिलीत...तर त्यांच्यामध्ये त्याच्याखेरीज दुसरं काही नाहीच आहे. म्हणजे माणसांच्या नात्यानात्यांतील जी सूक्ष्मता आहे ती क्वचित चितारलेली तुम्हाला दिसेल. कारण हा जो अनुभव आहे... आपले जे अनुभव आहेत ते ढोबळ प्रकारचे आहेत....."

Kenneth Goldsmith: "In 1969 the conceptual artist Douglas Huebler wrote, “The world is full of objects, more or less interesting; I do not wish to add any more.”1 I’ve come to embrace Huebler’s ideas, though it might be retooled as “The world is full of texts, more or less interesting; I do not wish to add any more.” It seems an appropriate response to a new condition in writing today: faced with an unprecedented amount of available text, the problem is not needing to write more of it; instead, we must learn to negotiate the vast quantity that exists. How I make my way through this thicket of information—how I manage it, how I parse it, how I organize and distribute it—is what distinguishes my writing from yours."

Tom Wolfe: "The first line of the doctors’ Hippocratic oath is ‘First, do no harm.’ And I think for the writers it would be: ‘First, entertain.’"

विलास सारंग: "… इ. स. 1000 नंतर ज्या प्रकारची संस्कृती रुढ झाली , त्यामध्ये साधारणत्व व विश्वात्मकता हे गुण प्राय: लुप्त झाले...आपली संस्कृती अकाली विश्वात्मक साधारणतेला मुकली आहे."

Tuesday, January 22, 2019

स्थितप्रज्ञासारखीच 'उदासीन' स्पॅनिश मस्तानी...Mastani, Maharashtrian Mona Lisa!

द ग गोडसे:
"...तिचे (मस्तानीचे) विश्वसनीय पत्र नाही , तसे तिचे विश्वसनीय चित्रही नाही. एक वेळ मस्तानीचे विश्वसनीय 'पत्र' मिळणे शक्य आहे, पण मस्तानीचे विश्वसनीय 'चित्र' केवळ दुरापास्त आहे. कारण ते मुदलीच काढले जाण्याची शक्यता नव्हती...."
(पृष्ठ ११६, 'मस्तानी : मस्तानी.....", १९८९)
"...उदंड 'धीर' आणि सहिष्णू 'धारणा ' हेच शाळीग्रामांच्या दीर्घ तपस्येचे फलित असेल, तर देव्हाऱ्यातल्या 'शेष-शयनीं' शाळिग्रामाप्रमाणेच 'समाधिस्त' मस्तानीसुद्धा स्थितप्रज्ञासारखीच 'उदासीन' असल्यास नवल वाटायला नको."
(पृष्ठ २८०, 'मस्तानी : मस्तानी.....", १९८९)

Ira Mukhoty:

“...for if women’s images are denied us, we at least have their words...”

('Daughters of the Sun: Empresses, Queens and Begums of the Mughal Empire', 2018)

The Lady with a Fan, ca. 1638—1639

Artist: Diego Velázquez (1599 - 1660)

Jonathan Jones writes about the picture in The Guardian, Jan 2019:

"Who is the mysterious lady with a fan? She seems to deliberately create enigma and ambiguity. Wearing traditional Spanish dress, she gazes out of the painting as if at someone she knows. Her black headdress and shawl and white gloves set off a face that is acutely real, mottled with complex emotion. Velázquez uses the two sides of his painterly genius – his unrivalled sensual understanding of colour and texture, and capacity for rough, almost lumpen naturalism – to create a truly magical effect. She is ordinary yet glamorous, and has an elusive, paradoxical beauty. No wonder the theories about her identity range from her having been Velázquez’s wife, to a courtesan, to an exiled French aristocrat. She will always keep her secrets, because the artist planned it that way. She is the Spanish Mona Lisa."

चित्र मला अत्यंत आवडले आहे, त्यातील lumpen naturalism आणि unrivalled sensual understanding of colour and texture.... पण ती कोण आहे याचा पत्ता नाही. मग एका अर्थाने मस्तानीचे पण तसेच आहे! ती अतिशय सुंदर होती (असे म्हणतात) पण तिचे चित्र नाही.

चित्र आहे पण नाव नाही, नाव आहे पण चित्र नाही. दोघीही अनामिक. मस्तानी मी हवी तशी कल्पू शकतो. दोन्ही सुंदर स्त्रीयांनी मला वेगवेगळे स्वातंत्र्य दिले आहे.

Saturday, January 19, 2019

FUGGEDABOUTIT!...Can't....Poe@210

Today January 19 2019 is 210th birth anniversary of Edgar Allan Poe

Michael Capuzzo, Smithsonian Magazine, January 2019:"....The stories and poems scribbled by the half-mad Romantic have shaped our national obsession with tales of chaos and darkness. Says Kirsten Mollegaard, an English professor at the University of Hawaii at Hilo who has examined Poe’s fame: “No other American writer has had as enduring and pervasive an influence on popular culture.”...."

Artist: Sandra Dionisi

Artist: Harry Bliss

Friday, January 18, 2019

बेस्टसेलींग लेखक नसले म्हणून काय...Natyachhatakar Diwakar@130

#नाट्यछटाकारदिवाकर१३० जानेवारी १८ २०१९

दुर्गा भागवत:
"माझा सर्वात आवडता लेखक म्हणजे नाट्यछटाकार दिवाकर, त्यांनी उसनवारी केली ती शेक्सपिअरची. पण मजकुराची, कल्पनांची उसनवारी केली नाही; तर फक्त आकृतिबंधाची. शेक्सपिअरच्या नाटकांतील स्वगतिकांचा आकृतिबंध उचलला आणि स्वतः पाहिलेलं , अनुभवलेलं त्यांनी आपल्या नाट्यछटेत गोवलं. त्यांच्या नाट्यछटा अनानुकरणीय आहेत. त्यांची कॉपी करण कुणालाही जमलेलं नाही. जमणारही नाही. दिवाकरांच्या नाट्यछटा म्हणजे सदैव ताज राहणार वाङ्मय आहे...."
(पृष्ठ ६८, 'ऐसपैस गप्पा दुर्गाबाईंशी', प्रतिभा रानडे, १९९८)

कृतज्ञता : "समग्र दिवाकर", संपादक: सरोजिनी वैद्य, १९९६, पॉप्युलर प्रकाशन

काय स्टायलिश सही आहे पहा, शंकर काशीनाथ गर्गे यांची! शिवाय लक्षात येते त्यांची विनोद बुद्धी , विशेषतः स्वतःला फार seriously न घेणे....

Wednesday, January 16, 2019

विसाव्या शतकापासून उत्तम कार्टून्सची गंगोत्री....140 Years of Manet's Chez le père Lathuille

Artist: Edouard Manet, 1879

courtesy: Wikipedia

Michael Kimmelman, The New York Times, May 2011:

“...It helped that Manet painted like an angel and had a wicked sense of humor. I am indebted to Richard Dorment, the art critic of The Daily Telegraph of London, for dissecting so neatly the wry intricacies of “Chez le Père Lathuille,” which shows a mustachioed gigolo wooing a dowager on the terrace of an outdoor restaurant, his arm around her chair, his face pressed toward hers like a child’s into a candy shop window. She recoils, slightly, distractedly touching her plate, her eyes downcast, lips tight in embarrassment but ready to succumb. Ruthless and clinically spot-on, Manet’s picture even captures the hangdog eyes of the knowing waiter in the background, pausing discreetly until his clients’ transaction is completed....”

I wrote about this picture on January 30 2012:
"I haven't seen more beautiful and funnier picture together than this all my life.

Look at the man, his both hands, middle-finger of his left, his right-hand grip on the glass. Follow his eyes. Look at his bow-tie, his sideburn, his moustache...

Is he listening to the lady at all? Is he seducing her? The lady seems to be charmed. I keep wondering what he would do next...will he kiss her lightly on the lips?...

Look at the waiter. What is he looking at or waiting for?

When I see this picture, a lot of quality pictures of 20th century, including some great cartoons, don't surprise me. Manet anticipates them.

Manet has said: Conciseness in art is essential and a refinement. The concise man makes one think; the verbose bores. Always work towards conciseness.

And what else are cartoons if not conciseness?"

#ChezlepèreLathuille140

Saturday, January 12, 2019

काढायचा राहून गेलेला स्वराज्यातील घोडेस्वार भालाईत.... Rembrandt, T S Shejwalkar and G A Kulkarni

John Berger, 'Portraits: John Berger on Artists', 2015:

"... THE ESSENTIAL CHARACTER of oil painting has been obscured by an almost universal misreading of the relationship between its ‘tradition’ and its ‘masters’. Certain exceptional artists in exceptional circumstances broke free of the norms of the tradition and produced work that was diametrically opposed to its values: yet these artists are acclaimed as the tradition’s supreme representatives: a claim which is made easier by the fact that after their death, the tradition closed around their work, incorporating minor technical innovations, and continuing as though nothing of principle had been disturbed. This is why Rembrandt or Vermeer or Poussin or Chardin or Goya or Turner had no followers but only superficial imitators..... "

या वर्षी ऑक्टोबर ३ रोजी रेम्ब्राँन्ट यांच्या जाण्याला ३५०वर्षे होणार आहेत. २०१९साल हे अधिकृतपणे रेम्ब्राँन्ट यांचे वर्ष आहे.

जीएंच्या रेम्ब्राँन्ट यांच्या बद्दलच्या दोन भाष्या कडे पहा:

"रेम्ब्राँन्टच्या चित्रांत छाया आणि प्रकाश यांना जे थोर वजन प्राप्त होते, ते कधी एकदा तरी आयुष्यात माझ्या शब्दांना लाभावे एवढीच माझी प्रार्थना आहे."

"... अद्यापही एखाद्या Rembrandt किंवा Vermeer सारख्या अद्वितीय चित्रकाराच्या कृतीची मी Tolerable copy करू शकतो, पण (काव्याप्रमाणेच) मला स्वतंत्र चित्रदृष्टी नाही. पण यामुळे झाले काय , तर एखाद्या मासिकात काव्याकडे ज्याप्रमाणे प्रथम लक्ष जाते, त्याप्रमाणेच चित्राकडे जाते...."

जॉन बर्जर यांचे वरील अवतरण वाचून जीएंना Tolerable copyबाबत लाज वाटायचे काहीच कारण नाही.

रेम्ब्राँन्ट यांच्या कलेचा जीएंच्या लेखनावर कसा परिणाम झाला असावा त्याचा एक अंदाज....

Sebastian Smee says : "....As with late Rembrandt, the paint is applied in ways that disrupt or interfere with the viewer’s easy access to the image. Something extra is conveyed—an awkwardness, but also a sense of deepening interest, thickening emotion, urgency...." (Prospect Magazine, 2012)

हेच जीएंच्या लेखनाचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य आहे :

the paint is applied in ways that disrupt or interfere with the viewer’s easy access to the image. Something extra is conveyed—an awkwardness, but also a sense of deepening interest, thickening emotion, urgency...

प्रतिमेंपर्यंत, कथेतील पात्रांपर्यंत, सहज पोचता येत नाही, थोडे जास्त सांगितले जाते- अवघडलेपणा, त्या बरोबरीने खोलावत जाणारा रस, गडद होणाऱ्या भावना, तत्परता...

De Poolse ruiter, c.1655

कलाकार: रेम्ब्रांट (१६०६-१६६९)

सौजन्य: विकिपीडिया

जॉन बर्जर या चित्रा बद्दल लिहतात:

".....It seemed to me – and it still does – a painting about leaving home.....

.... I love the painting of the Polish Rider as a child might, for it is the beginning of a story being told by an old man who has seen many things and never wants to go to bed.

I love the rider as a woman might: his nerve, his insolence, his vulnerability, the strength of his thighs. Liz is right. Many horses course through dreams here.

In 1939 units of Polish cavalry armed with swords charged against the tanks of the invading Panzer divisions. In the seventeenth century, the ‘Winged Horsemen’ were feared as the avenging angels of the eastern plains. Yet the horse means more than military prowess. Over the centuries Poles have been continually obliged to travel or emigrate. Across their land without natural frontiers the roads never end.

The equestrian habit is still sometimes visible in bodies and the way they move. The gesture of putting the right foot in a stirrup and hoicking the other leg over comes to my mind whilst sitting in a pizza bar in Warsaw watching men and women who have never in their lives mounted or even touched a horse, and who are drinking Pepsi-Cola.

I love the Polish Rider’s horse as a horseman who has lost his mount and has been given another might. The gift horse is a bit long in the tooth – the Poles call such a nag a szkapa – but he’s an animal whose loyalty has been proven.

Finally I love the landscape’s invitation, wherever it may lead."

मला हे चित्र पाहून नेहमी एका गोष्टीची नेहमी खंत वाटते...असे चित्र एखाद्या मराठी भालाईताचे का नाही... १७वे शतक हा महाराष्ट्रातील स्वराज्याच्या उदयाचा काळ...

त्र्यं शं शेजवलकर मराठी घोडदळातील स्वाराबद्दल लिहतात :
"...मराठयांचे वाहन शिडशिडीत पण चपळ घोडी असे. पाठलाग झाल्यास हा भालाईत स्वार पळतानां आपला भाला मागे रोखून स्वतःवरील वा घोड्यावरील वार चुकवू शकत असे व मध्ये संधी मिळाली की, आपला घोडा वळवूंन व शत्रूवर हल्ला चढवून त्याला तो त्याच्या घोड्यावरून जमिनीवर पाडी. भाल्याला फडफडणारे रंगीत निशाणही अडकविलेले असे; त्यामुळे उन्हांत चमकणाऱ्या भाल्याचे टोंक व त्याखाली धावताना फडफडणारे निशाण यांची दुरून मोठी शोभा वाटे. मराठ्यांचे घोडे व हत्ती हौसेने फारच शृंगारलेले असत.... "
(पृष्ठ : २५५, 'पानिपत १७६१', १९६१/१९९८)

शेजवलकरांच्या भाषेतील कवीत्व चित्रात बंदिस्त करायला इथे रेम्ब्राँन्ट होते कुठे?

आणखी एक: "It seemed to me – and it still does – a painting about leaving home"... या वाक्याने जीएंची आठवण पुन्हा एकदा होते...

पुस्ती (जानेवारी १३ २०१९):

(Dr. B K Apte, "Maratha Wall Paintings (Wai, Menavali, Satara, Pune)", 1988, Introduction, Page : IX)

डॉक्टर आपटे म्हणतात की शिवाजी राजांच्या पाच (उपलब्ध) पोर्ट्रेट पैकी एकही मराठी कलावंताचे नाही... पण रेम्ब्रांट यांच्या डच देशबांधवाचे आहे....

द ग गोडसेंचे लिहतात:
".... शिवाजी राजांच्या अस्सल रूपाचा दाखला एका उत्साही डच चित्रकाराच्या समयसूचकतेमुळे आज उपलब्ध आहे. शिवाजी राजांना नकळत , पण प्रत्यक्ष ते समोर उभे असताना ज्या अनामिक चित्रकाराने समक्ष टिपलेले त्यांचे व्यक्तिचित्र हेच आज एकमेव अस्सल आहे.
शिवाजी राजांनी दोन वेळा सुरतेवर चढाई केली. अर्थात कोणत्या तरी चढाईच्या वेळीच हे चित्र टिपले गेले. ....
... वखारीतून शिवाजी राजे शहरातील धुमाकूळ बघत असतानाच तेथे असलेल्या चित्रकाराने शिवाजी राजांचे रेखाचित्र त्यांना नकळत , जलदीने एका कागदावर टिपले. आज कॅमेऱ्याने टिपावे त्याप्रमाणे! असे उस्फुर्त , जलदीने ते टिपले गेले म्हणूनच ते रेखाटन आजही ताजे, टवटवीत वाटते...."
(पृष्ठ २००-२०१, समन्दे तलाश, १९८१)