Necessary Looking

Launched on Nov 29 2006, now 2,500+ posts...This bilingual blog - 'आन्याची फाटकी पासोडी' in Marathi- is largely a celebration of visual and/or comic ...तुकाराम: "ढेकणासी बाज गड,उतरचढ केवढी"...George Santayana: " Everything in nature is lyrical in its ideal essence, tragic in its fate, and comic in its existence"...William Hazlitt: "Pictures are scattered like stray gifts through the world; and while they remain, earth has yet a little gilding."

मेघदूत: "नीचैर्गच्छत्युपरि च दशा चक्रनेमिक्रमेण"

समर्थ शिष्या अक्का : "स्वामीच्या कृपाप्रसादे हे सर्व नश्वर आहे असे समजले. पण या नश्वरात तमाशा बहुत आहे."

G C Lichtenberg: “It is as if our languages were confounded: when we want a thought, they bring us a word; when we ask for a word, they give us a dash; and when we expect a dash, there comes a piece of bawdy.”

C. P. Cavafy: "I’d rather look at things than speak about them."

Martin Amis: “Gogol is funny, Tolstoy in his merciless clarity is funny, and Dostoyevsky, funnily enough, is very funny indeed; moreover, the final generation of Russian literature, before it was destroyed by Lenin and Stalin, remained emphatically comic — Bunin, Bely, Bulgakov, Zamyatin. The novel is comic because life is comic (until the inevitable tragedy of the fifth act);...”

सदानंद रेगे: "... पण तुकारामाची गाथा ज्या धुंदीनं आजपर्यंत वाचली जात होती ती धुंदी माझ्याकडे नाहीय. ती मला येऊच शकत नाही याचं कारण स्वभावतःच मी नास्तिक आहे."

".. त्यामुळं आपण त्या दारिद्र्याच्या अनुभवापलीकडे जाऊच शकत नाही. तुम्ही जर अलीकडची सगळी पुस्तके पाहिलीत...तर त्यांच्यामध्ये त्याच्याखेरीज दुसरं काही नाहीच आहे. म्हणजे माणसांच्या नात्यानात्यांतील जी सूक्ष्मता आहे ती क्वचित चितारलेली तुम्हाला दिसेल. कारण हा जो अनुभव आहे... आपले जे अनुभव आहेत ते ढोबळ प्रकारचे आहेत....."

Kenneth Goldsmith: "In 1969 the conceptual artist Douglas Huebler wrote, “The world is full of objects, more or less interesting; I do not wish to add any more.”1 I’ve come to embrace Huebler’s ideas, though it might be retooled as “The world is full of texts, more or less interesting; I do not wish to add any more.” It seems an appropriate response to a new condition in writing today: faced with an unprecedented amount of available text, the problem is not needing to write more of it; instead, we must learn to negotiate the vast quantity that exists. How I make my way through this thicket of information—how I manage it, how I parse it, how I organize and distribute it—is what distinguishes my writing from yours."

Tom Wolfe: "The first line of the doctors’ Hippocratic oath is ‘First, do no harm.’ And I think for the writers it would be: ‘First, entertain.’"

विलास सारंग: "… इ. स. 1000 नंतर ज्या प्रकारची संस्कृती रुढ झाली , त्यामध्ये साधारणत्व व विश्वात्मकता हे गुण प्राय: लुप्त झाले...आपली संस्कृती अकाली विश्वात्मक साधारणतेला मुकली आहे."

Showing posts with label S D Phadnis. Show all posts

Wednesday, July 29, 2020

गुलाबपाण्याचा फवारा तोंडावर मारल्याप्रमाणे... S D Phadnis@95

आज जुलै २९ २०२०, शि द फडणीस ९५ वर्षांचे होत आहेत.

गोविंदराव टेंबे :

"... आणि सर्व मैफल गुलाबपाण्याचा फवारा तोंडावर मारल्याप्रमाणे पुन्हा ताजीतवानी , तरतरीत झाली;..."

('माझा संगीत व्यासंग')

आजवर अनेक वेळा त्यांच्यावर ह्या ब्लॉगवर पोस्ट झाल्या , अनेक वेळा उल्लेख झाले.

त्यांचे घनिष्ट मित्र, त्यांच्या सारखेच कोल्हापूरकर, कै वसंत सरवटे त्यांच्या मित्राबद्दल म्हणतात :

"... जरुर तेवढाच तपशील, चित्रातून म्हणायच आहे ते पाहिल्या बरोबर, बिनचूकपणे पाहणार्याच्या ध्यानात येईल अशी चित्रातील मांडणी आणि डोळ्यास आल्हाद देईल अशी रंगरचना... रंग हे फङणीसांच्या चित्रांच एक महत्वाचं अंग आहे हे त्यांची 'मोहिनी'वरील चित्रं पाहणार्याच्या सहज लक्षात येईल. आल्हाददायक रंगसंगती त्यांच्या चित्रांना स्वप्नमय, तरल स्वरुप देण्यास फार मोठी मदत करतात..."

मी काय चोमडे बोलणार या पुढे!

लहानपणी आजूबाजूला जे जे सुंदर, हवेसे वाटत असे ते सगळे शि दंच्या चित्रासारखे वाटत असे. उदा: माझी आई खप सुंदर होती , ती शिदंच्या चित्रनायिकेसारखी भासे! हळूहळू समजत गेले की हे जग अतिशय दुःख, वेदना, हिंसा, हाव आणि पापांनी भरले आहे पण तरी शिदंच्या चित्रांनी तयार केलेली आशा कधी सुटली नाही , अगदी कोरोनाच्या काळात सुद्धा.

ऑडेन (W H Auden) यांची प्रसिद्ध कविता आहे:

“…though one cannot always
Remember exactly why one has been happy,
There is no forgetting that one was” (Good-Bye to the Mezzogiorno )

मला मात्र आठवते कधी कधी मी का आनंदी असायचो.... एक कारण म्हणजे, मी नुकतेच शिदंचे चित्र पहिले होते आणि गुलाबपाण्याचा फवारा माझ्या तोंडावर कोणीतरी मारल्याप्रमाणे मला वाटत होते !

1954, कृतज्ञता: शि द फडणीस यांच्या कलाकार्याचे कॉपीराईट होल्डर्स

Sunday, February 03, 2019

Also Practising Art for Art's Sake....Norman Rockwell@125

#NormanRockwell125 आज नॉर्मन रॉकवेल (जन्म १८९४) आणि वसंत सरवटे (जन्म १९२७) या दोघांची जन्मतिथी आहे.

John Updike, ‘Always Looking: Essays on Art’:
“...this (Norman Rockwell) most successful of twentieth-century commercial artists also practiced art for art’s sake....”

अगदी हेच वर्णन दीनानाथ दलालांना लागू होत....महाराष्ट्रातील most successful of twentieth-century commercial artists also practiced art for art’s sake....

शि द फडणीसांवरती मला रॉकवेल यांचा खूप प्रभाव जाणवतो... माझ्या मते भारतातील सामान्य जीवनाचे चित्रण करणारी, त्यात विनोद शोधणारी अशी फडणीसांची अनेक चित्रे रॉकवेल यांच्या उत्तम चित्रांच्या दर्जाची आहेत...

पण ,फडणीसांची अद्भुतता रॉकवेल यांच्या चित्रात जवळपास नाहीच... फडणीसांची चित्रकारिता सुद्धा बरीच वेगळी आहे...

Deborah Solomon:

“Rockwell had celebrated the small and local, not the global and cinematic. But the emphasis on the common man that was central to America’s sense of self in 20th-century America gave way, in the television-centered 1960s, to the worship of celebrities, whose life stories and marital crises replaced those of the proverbial next-door neighbor as subjects of interest and gossip.”

आणि जे अमेरिकेत झाल, तेच भारतात झाल ... "the worship of celebrities, whose life stories and marital crises replaced those of the proverbial next-door neighbor as subjects of interest and gossip"...

Marriage License, June 11, 1955

Christopher Finch, 1988:

"There can be little doubt that this is one of Rockwell's finest works. The idea behind it is simple enough: The artist contrasts the young couple applying for a marriage license with the elderly clerk who has seen it all a thousand times before. But the scene is evoked with such affection that it becomes suffused with complex resonances. The old clerk occupies an office that, like him, seems to belong to the past. It contains rows of dusty volumes and an ornate potbellied stove. Paint is peeling from the dingy walls and cigarette butts are scattered on the floor. But the tall sash window lets in the early-summer light, which falls on the young couple, bathing them in its glow and causing them to stand out from their surroundings. Their concentration on the task at hand is such that the surroundings have no meaning for them anyway. In this composition the play ofdarkness and light is used both to create the architecture of the painting and to produce an emotional effect on the viewer. Everything about this painting seems just right. Artists are notoriously critical of their own work, but in this instance it is impossible to think that Rockwell cannot have been satisfied with the result of his labors."

The Grocer’s Shop: a Woman Selling Grapes, 1672,

Artist: Gerrit Dou (1613-1675)

Saturday, December 29, 2018

फेसबुक आणि विकिपीडिया वरील स्मारके -३....Memorials on Facebook and Wikipedia-III

ह्या शतकाच्या जवळजवळ प्रारंभी पासून मी मराठी साहित्याला/ सर्व इतिहासाला प्रचंड मोठ्या प्रमाणात डिजिटायझेशनची तातडीची गरज आहे हे सांगत आहे... ह्या ब्लॉग वर त्या स्वरूपाचे लेखन जागोजागी आहे....

मराठीतील कित्येक दिवंगत आणि जिवंत लेखक, मासिके, वर्तमानपत्रे, विचार, चित्रे टिकायचे असतील तर इंटरनेट वर उपलब्ध होणे आवश्यक आहे...'वाङ्मय शोभा', 'माणूस' च्या पाठोपाठ सत्यकथा, मौज, ललित यांचे सर्व अंक उपलब्ध होणार असे ऐकून आहे ... हे अत्यंत स्वागतार्ह आहे....

पण त्यातील प्रत्येक गोष्ट searchable पाहिजे ... उदा: बुकगंगा वरचे 'वाङ्मय शोभा' चे अंक searchable नाहीयेत .... त्यामुळे गुगल सर्च मध्ये 'वाङ्मय शोभा' मधील result केंव्हाच येत नाही... आवडो न आवडो, विकिपीडिया आणि गुगल जे विसरत, ते हळूहळू सगळे विसरतात!

मराठी वर्तमानपत्रे, काही मासिके याबाबत बोटचेपी भूमिका घेत आहेत कारण त्यातील बरेच जण ब्लॉग, विकिपीडिया, फेसबुक, व्हाट्सएप यांना आपला प्रतिस्पर्धी मानायला लागले आहेत. त्यामुळे ते त्यांचा बऱ्याचदा उल्लेख सुद्धा करत नाहीत. (इंग्रजी मधील प्रसिद्ध वर्तमानपत्रे, छापलेली मासिके मात्र त्यांचा उल्लेख आता जास्त करायला लागले आहेत.)

मराठी वर्तमानपत्रांचे भविष्य काय याबद्दल मला काहीही अंदाज नाही पण सध्या त्यांचा एक महत्वाचा उपयोग म्हणजे फेसबुक आणि व्हाट्सएपला फीड किंवा विकिपीडिया बदला साठी संदर्भ म्हणून आहे. म्हणजे बरीच लोक वर्तमानपत्रे फक्त सोशल मीडिया वरती छायाचित्राच्या स्वरूपात पाहतात.

मराठी वर्तमानपत्रांकडून, मराठी लोकांच्या सर्व प्रकारच्या इतिहासाचे जतन करण्या बाबत thought-leadership ची अपेक्षा मी तरी करत नाही. वर्तमानपत्र हा एक व्यवसाय आहे आणि तो त्याप्रमाणे चालवला जातो.

मराठीभाषेला डिजिटायझेशनच्या चळवळीची जास्त गरज आहे कारण सध्या त्यात लिहणारे बरेच जण 'wheel reinvent' केल्याच्या आवेशाने लिहीत असतात. १९-२०व्या शतकात मराठीत विविध विषयावरती प्रचंड लेखन झाले आहे. त्यातले बरेच पुस्तक स्वरूपात प्रसिद्ध सुद्धा झालेले नाही. ज्या लेखनाची पुस्तके झाली ती बहुसंख्येने बाजारपेठेतून केंव्हाच नाहीशी झाली आहेत आणि त्यांचे पुनर्मुद्रण व्हायची शक्यता शून्य आहे.

बरीच लोक मला- मी प्रसिद्ध केलेल्या फेसबुक पेजवर- हे पुस्तक कुठे मिळेल असे विचारत असतात. ज्यावेगाने पृथ्वीवरून जीवजाती extinct होत आहेत त्या वेगाने मराठी पुस्तके बाजारातून नाहीशी होत आहेत.... bookganga.com वर कित्येक लेखक सर्च करून पहा.

लिखित शब्दांची ही अवस्था तर चित्रांची काय वर्णावी - त्यांच्या बद्दल तर आधीच उत्साह कमी?

सध्या मराठीत फक्त 'utilitarian' किंवा 'उपयोगी', किंवा 'सुधारणावादी' लेखनाचा, कलांचा उदोउदो करण्याची फॅशन आहे आणि भूतकाळातील फक्त त्याच प्रकारचे लेखन टिकवल्याचा प्रयत्न केला जातो. उदा: महात्मा फुले (१८२७-१८९०) यांचे बहुतांशी लेखन उत्तम स्वरूपात उपलब्ध आहे पण त्यांच्या बहुतेक समकालीनांची परिस्थिती बिकट आहे.

पण हे बदलू शकत.

पुढच्या पिढ्यांना सर्व प्रकारच्या लेखनात इंटरेस्ट वाटू शकतो. त्यांच्या विचाराच्या कक्षा फार मोठ्या प्रमाणात रुंदावू शकतात. मराठी माध्यमांचे सध्याचे बरे-वाईटा चे निकष, उदा : सध्याचा political correctness पूर्वीच्या प्रत्येक गोष्टीला लावण्याची घाणेरडी सवय त्यांना नसू शकते. आपण काहीतरी लिहण्या किंवा बोलण्याआधी इतिहासात अस कोणी लिहिल किंवा बोललय का हे तपासण्याची अभ्यासू सवय त्यांना असू शकते. अशावेळी डिजिटल presence फार उपयोगी पडू शकतो.

Starting August 15 2007, over the past decade and more, I have created a few pages on English Wikipedia:

Vasant Sarwate, T S Shejwalkar, M V Dhond, D G Godse, Y D Phadke, S D Phadnis, Sadanand Rege, Natyachhatakar Diwakar

I have created a few Facebook pages too. Here, I have listed them in alphabetic order showing their number of 'Likes' and/or 'Followers' over the past two years.

Facebook page	Address	Likes as of Dec 29 2016	Likes as of Dec 25 2017	Followers as of Dec 9 2018	%Change in 1 year
B S Mardhekar& Co बा. सी. मर्ढेकर आणि कंपनी	https://www.facebook.com/myBaSeeMardhekar/?ref=bookmarks	909	1138	1193	4.8%
D G Godse, A Search शोध द. ग. गोडसेंचा	https://www.facebook.com/MastaniDaGaGodse/?ref=bookmarks	356	524	561	7.1%
Dinanath Dalal (In Marathi: दीनानाथ दलाल)	https://www.facebook.com/artistdinanathdalal/?ref=bookmarks	2329	2509	2692	7.3%
Durga Bhagwat An Appreciation दुर्गा भागवत एक आस्वाद	https://www.facebook.com/durgabhagwatappreciation/?ref=bookmarks	1341	1602	1739	8.6%
G A Kulkarni, An Appreciation जी ए कुलकर्णी, एक आस्वाद	https://www.facebook.com/myGAKulkarni/?ref=bookmarks	874	1183	1302	10.1%
Gopal Dutt Kulkarni गोपाळ दत्त कुलकर्णी	https://www.facebook.com/gopalduttkulkarni/?ref=bookmarks	3	39	41	5.1%
Govindrao Tembe गोविंदराव टेंबे	https://www.facebook.com/GovindraoTembe/?ref=bookmarks	639	860	861	0.1%
My Sadanand Rege माझे सदानंद रेगे	https://www.facebook.com/mySadanandRege/?ref=bookmarks	431	582	607	4.3%
Natyachhatakar Diwakar नाट्यछटाकार दिवाकर	https://www.facebook.com/NatyachhatakarDiwakar/?ref=bookmarks	78	155	172	11.0%
R D Karve, Who? र. धों. कर्वे, कोण?	https://www.facebook.com/rdkarve/?ref=bookmarks	813	1071	1078	0.7%
Ram Ganesh Gadkari राम गणेश गडकरी	https://www.facebook.com/RamGaneshGadkari/?ref=bookmarks	1612	1842	1870	1.5%
Remembering C V Joshi चिं वि जोशींच स्मरण	https://www.facebook.com/ChinViJoshi/?ref=bookmarks	44	164	178	8.5%
Setu Madhavrao Pagdi, A View सेतु माधवराव पगडी, मला दिसलेले	https://www.facebook.com/mySetuMadhavraoPagdi/?ref=bookmarks	963	1252	1383	10.5%
Shripad Krushna Kolhatkar, The Greatest श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर	https://www.facebook.com/ShripadKrushnaKolhatkar/?ref=bookmarks	502	685	708	3.4%
T S Shejwalkar, Lest We Forget त्र्यं. शं. शेजवलकर, विसरलो का?	https://www.facebook.com/HistorianShejwalkar/?ref=bookmarks	307	526	598	13.7%
The Art of Vasant Sarwate वसंत सरवटे यांची कला	https://www.facebook.com/vasantsarwateappreciation/?ref=bookmarks	893	1078	1093	1.4%
Two Brothers in Tandem-R K - Narayan & Laxman	https://www.facebook.com/Two-Brothers-in-Tandem-R-K-Narayan-Laxman-283141975063419/?ref=bookmarks	24	37	40	8.1%
Vilas Sarang, a literary critic विलास सारंग, टीकाकार	https://www.facebook.com/vilassarangcritic/?ref=bookmarks	305	485	543	12.0%
Vishwanath Kashinath Rajwade विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे	https://www.facebook.com/VishwanathKashinathRajwade/?ref=bookmarks	1155	1412	1462	3.5%
Who was M V Dhond? कोण बर हे म. वा. धोंड?	https://www.facebook.com/MaVaDhond/?ref=bookmarks	14	116	159	37.1%
य दि फडके, एक वाटाड्या Y D Phadke, A Guide	https://www.facebook.com/yadiphadkeaguide/?ref=bookmarks	7	204	262	28.4%
	Total Likes/ Followers for pages	13599	17464	18542	6.2%

The image of the data above is below: