गतिमानी अविष्कार ...Running along the Beach by Joaquín Sorolla y Bastida

द ग गोडसे यांच्या 'गतिमानी', १९७६ पुस्तकाचे मलपृष्ठ

Running along the Beach by Joaquín Sorolla y Bastida (1863-1923), 1908

समुद्राच्या लाटा , धावणारी मुले ... सगळे कसे गतिमानी 

 

अपुरा, नित्य नवा राहिलेला मोरगावचा नंदी...Wabi sabi

 Maria Popova writes:

"Wabi sabi is a beautiful Japanese concept that has no direct translation in English. Both an aesthetic and a worldview, it connotes a way of living that finds beauty in imperfection and accepts the natural cycle of growth and decay..."

द ग गोडसे मोरगावच्या अष्टविनायका समोरच्या अपूर्ण नंदी बद्दल पृष्ठ १११-११२ वर, त्यांच्या 'समन्दे तलाश', १९८१ पुस्तकात लिहतात:

Arthashastra, Book 16, Chapter 3, Mauryan Times, Ganapati...कौटिल्य अर्थशास्त्र, द ग गोडसे, अष्टविनायक

जुलै ५ २०२३ रोजी ट्विटर वर John Oldman @PrasunNagar यांच्या हॅन्डल वर खालील वाचले, कौटिल्य अर्थशास्त्रात मौर्य काळात पूजल्या जाणाऱ्या देव-देवतांची यादी... 

दुर्गाबाईंनी मराठीत अनुवाद झालेल्या एका कौटिल्य अर्थशास्त्राला दीर्घ प्रस्तावना लिहली आहे...

Arthashastra, Book 16, Chapter 3, mentions the following deities who were worshipped in Mauryan times:

1) Aparajita (Durga),
2) Aparatihata ( Vishnu) ,
3) Jayanta,  
4) Kumara (Skanda),
5) Vaijanta (Indra),
6) Shiva,
7) Vaisravana ( Kuber),
8) Asvins,
9) Sri ( Laxmi)

माझ्या लगेच लक्षात आले की ह्यात गणपती नाही , आणि त्याच बरोबर दुर्गाबाईंचे एक सह अभ्यासक आणि सहलेखक द ग गोडसे यांचा 'दिवाळी १९७५ मध्ये लिहलेला 'अष्टविनायक' हा लेख आठवला...

तो लेख आता गोडसे यांच्या 'समन्दे तलाश', १९८१ ह्या पुस्तकात समाविष्ट आहे. त्यातील पृष्ठ ११९ वरील काही भाग मी सोबतच्या चित्रात जोडला आहे.

गणपती नाही कारण "पुराणोक्त उपासनेचे गणपती हे दैवत अर्वाचीन असून त्याची पुराणोक्त उपासनाही तेवढीच अर्वाचीन ठरते."... 

 

सौजन्य: गोडसे यांच्या साहित्याचे कॉपी राईट होल्डर्स

"माझा प्रवास" मधली स्त्री आणि (एकेकाळील) मराठी अंकांवरील स्त्रीया...Godse Bhatji's Fear, Sweaty Woman and Cover Girls

On Feb 27 2016, I wondered when I might see Godse Bhatji's 'Maza Pravas' (माझा प्रवास) on Marathi TV. 

In that post, I quoted two paragraphs from Godse's book to highlight the kind of drama, thrill and even sex the book has.

One of them is about a tight embrace of an unknown young woman, Godse is forced to get into,  as both of them flee from the violence.

"...कोठें आवाज होत नाहीं अशी संधी पाहून बंड्यांतून बाहेर पडलो. धांवत धांवत विहिरीवर येऊन मडकें फासास लावून झराझर पाणी काढलें व मडकें तोंडास लाविलें. घोट दोन घोट पाणी घशाखालीं उतरतें न उतरतें इतक्यांत जवळच्या वाड्यांत बंदुकीचा आवाज कानीं पडला. जीवाची आशा मनुष्यास कधीही सुटत नाही. मडकें हातांतून टांकून धांव ठोकली तों घोंटाळून जाऊन आमचे बंड्याचा रस्ता चुकलों. तेंव्हां माझे हातपाय कापूं लागले व सैरावैरा इकडेतिकडे घाबरून धांवत सुटलो, इतक्यांत एका बंड्याचें तोंड दृष्टींस पडले. त्यांत डोंके घालून शिरण्यांस लागलों तों आंत दोघी तरुण बायका दृष्टींस पडल्या. त्यांनीही मोठ्यां घाईने आंत लवकर या असें सांगितलेंं. तो बंड्या फार लहान असल्यामुळें आंत दोघां बायकांसहित पुरेशी जागा बसण्यांस नव्हती. परंतु त्या कोमल अंत:करणाच्या स्त्रियांनी अडचण सोसून मला आंत घेतलें. त्यांची तोंडे पश्चिमेंस होती व मी आंत शिरून फिरावयास जागा नव्हती म्हणून माझें तोंड पूर्वेस होतें. या प्रमाणें तोंडास तोंड लावून उराशी उर लावून आम्ही बसलों. पुढेंच जी स्त्री होती तिचें आंग सर्व घामानें भिजलेलें होतें. त्यावेळेस माझें वय सुमारें तीस वर्षांचें असावें व त्या स्त्रीचे वय अठरा वर्षांचे असावें. अशी तरुण स्त्रीपुरुषें एकमेकांशी घट्ट मिठी मारून बसली असतांही कामवासना बिलकुल उत्पन्न झाली नाही, हा भयंकर मृत्यूभीतीचा प्रभाव म्हण्टला पाहिजे. साहा सात घटका झाल्यावर जवळ आसपास कोठें आवाज होत नाहींत असें पाहून मीं त्या बंड्यांतून बाहेर पडलों..."

I have been going through old issues of (once) well-known Marathi magazine (now defunct) 'Vangmay Shobha' (वाङ्मय शोभा).

I was quite amused to come across the same para in another context.

While Vangmay-Shobha magazine was born in May 1939, 'Amrut' (अमृत), another (once) well-known and now defunct magazine, was launched in 1953.

Amrut seems to have met immediate success. Its editor Dr. A V Varti (डॉ. अ वा वर्टी) boasted that the success came despite his magazine not printing images of women on its cover.

This is how Dr. Varti stated  it:

This was a dig at Vangmay-Shobha because it used to print three-colored beautiful images of women, drawn by the likes of Dinanath Dalal (दीनानाथ दलाल), RaghuvirMulgaonkar (रघुवीर मुळगावकर) , even D G Godse (द ग गोडसे) (and later Shaym Joshi श्याम जोशी, Padma Sahasrabuddhe पद्मा सहस्रबुद्धे , Sarjerao Ghorpade सर्जेराव घोरपडे , Chitrakar Salkar चित्रकार सालकर etc.) on its cover.

Mr. Manohar Mahadev Kelkar (मनोहर महादेव केळकर), editor of Vangmay-Shobha , almost always sensible, rebutted this over two issues of his magazine in April and May 1954. Mr. Kelkar has tried to point out Amrut's hypocrisy over the issue. It was hypocrisy because Amrut had quoted the paragraph above (tight embrace of a woman not resulting into any amorous feelings)  from Godse's book as above and even printed a picture depicting the embrace.

Mr. Kelkar went on to say that wetness of woman's sweaty body and the fear on Godse's face were not apparent because of the poor quality of the drawing in Amrut!

Mr. Kelkar continued....

This is all so amusing!

To Mr. Kelkar's credit,  I find that his magazine never carried any titillating pictures on its cover.

cover of American magazine 'Look' dated January 30 1940 featuring actress Anne Gwynne

courtesy: Wikipedia

आग्र्याला रायगड होणे अशक्य!....Did Shivaji Visit the Taj Mahal in Agra?

ऑक्टोबर १९९१ मध्ये मी कलकत्त्याहून द ग गोडसे यांना एका पत्रात विचारले होते की : शिवाजी महाराजांनी १६६६ साली नुकताच (१६५३) पूर्ण झालेला ताजमहाल पाहिला असेल का?

त्यावर गोडसेंनी मला हे उत्तर ऑक्टोबर १९९१ मध्येच पाठवले. 

(गोडसे आणि माझी भेट झालीच नाही, त्यांच्या साठी आसामच्या चहाच्या बागेतून आणलेला, सिल्वर फॉईल मध्ये रॅप केलेला उत्तम प्रतीचा चहा दुसऱ्यांच्या नशिबात होता.... )

मुख्य प्रश्नाला त्यांनी बगल दिली आहे पण ते लिहतात: 

".... ताजमहाल आणि रायगड हे  थोड्या फार फरकाने समकालीन आहेत. पण दोघांच्याही वृत्ती प्रवृत्तीत किती अंतर आहे? महाराष्ट्रात ताजमहाल होणे नाही तसाच आग्र्याला रायगड होणे अशक्य! प्रत्येक भूप्रदेश आपले <?> वेगळे घडवीत असतो..."... 

James MacNeil Whistler, Edward Hopper, D G Godse and the the Nocturnes

ह्या संबंधातील पूर्वी प्रसिद्ध झालेल्या दोन पोस्ट पहा

१> जानेवारी ३० २०१७ ची "गोडसेंचा गोंधळ : कुठाय चांदण्यातील मखमली नीलिमा?...James Abbott McNeill Whistler's Two Nocturnes"

२. जून ३ २०१९ ची "सीमारेषा अस्पष्ट आहे, अंधूक आहे: व्हिस्टलर, व्हॅन गो , द ग गोडसे ....A Reality More Real Than Reality"

अलीकडे लॉकडाऊन , quarantine वगैरे गोष्टींमुळे एडवर्ड हॉपर  या महान अमेरिकन चित्रकाराची कला पुन्हा एकदा पुढे आली  

जोनाथन जोन्स गार्डियन मध्ये मार्च २७ २०२० ला लिहतात:

"'We are all Edward Hopper paintings now': is he the artist of the coronavirus age... With his deserted cityscapes and isolated figures, the US painter captured the loneliness and alienation of modern life. But the pandemic has given his work a terrifying new significance... We choose modern loneliness because we want to be free. But now the art of Hopper poses a tough question: when the freedoms of modern life are removed, what’s left but loneliness?"

He was aware of James MacNeil Whistler, whose pictures were shown at the Museum of Modern Art in 1910, and chose an approach to the island that reflected Whistler’s “Aestheticism.”

Gerry Souter writes in his book 'Edward Hopper: Light and Dark':

"... Whistler’s moody tonalism was in direct opposition to the Impressionists. In fact, Whistler’s apparent move to the past, the Nocturnes, are closer in spirit to modern art than is Impressionism. The concentration in the Nocturnes on purely formal values of colour and line traces a direct descent to the development of abstraction in the early twentieth century.  His use of thinned oil paints applied spontaneously to create images from his memory must have especially appealed to Hopper..."

James Abbott Whistler, Nocturne: Blue and Gold-Old Battersea Bridge, c.1872-1875

“…In Hopper’s Blackwell’s Island, the scene is moonlit and composed in the manner of Le Bistrot with the bridge span occupying the left side of the canvas. A tug boat chugs in midstream beneath the Queensborough Bridge and lights wink on in houses scattered along both banks. A few stabs of zinc white create a single reflection of moonlight, grabbing the painting’s almost geographic centre. It was with paintings such as Blackwell’s Island as well as many of Hopper’s later works that abstract painters acknowledged a kinship in use of colour, line and planes…”

Edward Hopper,, Blackwell’s Island

प्रतिमेचे दहन!....Book Burning: Mankind's Old Habit

 'प्रतिमा' या भासाच्या नाटकाबद्दल (Pratima-nataka: The statues) द ग गोडसे ( 'नांगी असलेले फुलपाखरू', १९८९ ) लिहतात:

त्याच पुस्तकाबद्दल दुर्गा भागवत लिहतात :
"... पण भास हा वास्तव दाखवणारा होता, त्यानं प्रत्येक व्यक्तीकडे मानवी दृष्टिकोनातूनच पाहिलं. त्यांना देवत्व दिल नाही. 'प्रतिमा' नाटकात त्याने रामायणातील वेगळंच नाट्य दाखविलं आहे.....
...., पण ते लोकांना आवडलं नाही. त्यांनी ते नाटक जाळून टाकलं होतं. पुढे मग शेकडो वर्ष गेल्यानंतर कोणीतरी हे 'प्रातिमा' नाटक परत शोधून काढलं. म्हणून ते आपल्याला मिळालं..."

(पृष्ठ ४८, "ऐसपैस गप्पा: दुर्गाबाईंशी", लेखक : प्रतिभा रानडे, १९९८)

 "The Philistine; Books to Burn!!" poster (c 1890s) 

कलाकार:  W. W. Denslow (1856-1915)  (modified by me)

Image source: The New York Public Library

फेसबुक आणि विकिपीडिया वरील स्मारके -३....Memorials on Facebook and Wikipedia-III

ह्या शतकाच्या जवळजवळ प्रारंभी पासून मी मराठी साहित्याला/ सर्व इतिहासाला  प्रचंड मोठ्या प्रमाणात डिजिटायझेशनची तातडीची गरज आहे हे सांगत आहे... ह्या ब्लॉग वर त्या स्वरूपाचे लेखन जागोजागी आहे....

मराठीतील कित्येक दिवंगत आणि जिवंत लेखक, मासिके, वर्तमानपत्रे, विचार, चित्रे टिकायचे असतील तर  इंटरनेट वर उपलब्ध होणे आवश्यक आहे...'वाङ्मय शोभा', 'माणूस' च्या पाठोपाठ  सत्यकथा, मौज, ललित यांचे सर्व अंक उपलब्ध होणार असे ऐकून आहे ... हे अत्यंत स्वागतार्ह आहे....

पण त्यातील प्रत्येक गोष्ट searchable पाहिजे ... उदा: बुकगंगा वरचे 'वाङ्मय शोभा' चे अंक searchable नाहीयेत .... त्यामुळे गुगल सर्च मध्ये 'वाङ्मय शोभा' मधील result केंव्हाच येत नाही... आवडो न आवडो, विकिपीडिया आणि गुगल जे विसरत, ते हळूहळू सगळे विसरतात!

मराठी वर्तमानपत्रे, काही मासिके  याबाबत बोटचेपी भूमिका घेत आहेत कारण त्यातील बरेच जण ब्लॉग, विकिपीडिया, फेसबुक, व्हाट्सएप यांना आपला प्रतिस्पर्धी मानायला लागले आहेत.  त्यामुळे ते त्यांचा बऱ्याचदा  उल्लेख सुद्धा करत नाहीत. (इंग्रजी मधील प्रसिद्ध वर्तमानपत्रे, छापलेली मासिके  मात्र त्यांचा उल्लेख आता जास्त करायला लागले आहेत.)

मराठी वर्तमानपत्रांचे भविष्य काय याबद्दल मला काहीही अंदाज नाही पण सध्या त्यांचा एक महत्वाचा उपयोग म्हणजे फेसबुक आणि व्हाट्सएपला फीड किंवा  विकिपीडिया बदला साठी संदर्भ म्हणून आहे. म्हणजे बरीच लोक वर्तमानपत्रे फक्त सोशल मीडिया वरती छायाचित्राच्या स्वरूपात  पाहतात.

मराठी वर्तमानपत्रांकडून,  मराठी लोकांच्या सर्व प्रकारच्या इतिहासाचे जतन करण्या बाबत thought-leadership ची अपेक्षा मी तरी करत नाही. वर्तमानपत्र हा एक व्यवसाय आहे आणि तो त्याप्रमाणे चालवला जातो.

मराठीभाषेला डिजिटायझेशनच्या चळवळीची जास्त गरज आहे कारण सध्या त्यात लिहणारे बरेच जण 'wheel reinvent' केल्याच्या आवेशाने लिहीत असतात. १९-२०व्या शतकात मराठीत विविध विषयावरती प्रचंड लेखन झाले आहे. त्यातले बरेच पुस्तक स्वरूपात प्रसिद्ध सुद्धा झालेले नाही. ज्या लेखनाची पुस्तके झाली ती बहुसंख्येने बाजारपेठेतून केंव्हाच नाहीशी झाली आहेत आणि त्यांचे पुनर्मुद्रण व्हायची शक्यता शून्य आहे.

बरीच लोक मला- मी प्रसिद्ध केलेल्या फेसबुक पेजवर- हे पुस्तक कुठे मिळेल असे विचारत असतात. ज्यावेगाने पृथ्वीवरून जीवजाती extinct होत आहेत त्या वेगाने मराठी पुस्तके बाजारातून नाहीशी होत आहेत.... bookganga.com वर कित्येक लेखक सर्च करून पहा.

लिखित शब्दांची ही अवस्था तर  चित्रांची काय वर्णावी - त्यांच्या बद्दल तर आधीच उत्साह कमी?

सध्या मराठीत फक्त  'utilitarian' किंवा  'उपयोगी',  किंवा  'सुधारणावादी'  लेखनाचा, कलांचा  उदोउदो करण्याची फॅशन आहे आणि भूतकाळातील फक्त त्याच प्रकारचे लेखन टिकवल्याचा प्रयत्न केला जातो. उदा: महात्मा फुले (१८२७-१८९०) यांचे बहुतांशी लेखन उत्तम स्वरूपात उपलब्ध आहे पण त्यांच्या बहुतेक समकालीनांची परिस्थिती बिकट आहे.

पण हे बदलू शकत.

पुढच्या पिढ्यांना सर्व प्रकारच्या लेखनात इंटरेस्ट वाटू शकतो. त्यांच्या विचाराच्या कक्षा फार मोठ्या प्रमाणात रुंदावू शकतात. मराठी माध्यमांचे सध्याचे बरे-वाईटा चे निकष, उदा : सध्याचा political correctness पूर्वीच्या प्रत्येक गोष्टीला लावण्याची घाणेरडी सवय त्यांना नसू शकते. आपण काहीतरी लिहण्या किंवा बोलण्याआधी इतिहासात अस कोणी लिहिल किंवा बोललय का हे तपासण्याची अभ्यासू सवय त्यांना  असू शकते. अशावेळी डिजिटल presence फार उपयोगी पडू शकतो.

Starting August 15 2007, over the past decade and more, I have created a few pages on English Wikipedia: 

Vasant Sarwate, T S Shejwalkar, M V Dhond, D G Godse, Y D Phadke, S D Phadnis, Sadanand Rege, Natyachhatakar Diwakar

 I have created a few Facebook pages too. Here, I have listed them in alphabetic order showing their number of 'Likes' and/or 'Followers' over the past two years.

Facebook page	Address	Likes as of Dec 29 2016	Likes as of Dec 25 2017	Followers  as of Dec 9 2018	%Change in 1 year
B S Mardhekar& Co बा. सी. मर्ढेकर आणि कंपनी	https://www.facebook.com/myBaSeeMardhekar/?ref=bookmarks	909	1138	1193	4.8%
D G Godse, A Search शोध द. ग. गोडसेंचा	https://www.facebook.com/MastaniDaGaGodse/?ref=bookmarks	356	524	561	7.1%
Dinanath Dalal (In Marathi: दीनानाथ दलाल)	https://www.facebook.com/artistdinanathdalal/?ref=bookmarks	2329	2509	2692	7.3%
Durga Bhagwat An Appreciation दुर्गा भागवत एक आस्वाद	https://www.facebook.com/durgabhagwatappreciation/?ref=bookmarks	1341	1602	1739	8.6%
G A Kulkarni, An Appreciation जी ए कुलकर्णी, एक आस्वाद	https://www.facebook.com/myGAKulkarni/?ref=bookmarks	874	1183	1302	10.1%
Gopal Dutt Kulkarni गोपाळ दत्त कुलकर्णी	https://www.facebook.com/gopalduttkulkarni/?ref=bookmarks	3	39	41	5.1%
Govindrao Tembe गोविंदराव टेंबे	https://www.facebook.com/GovindraoTembe/?ref=bookmarks	639	860	861	0.1%
My Sadanand Rege माझे सदानंद रेगे	https://www.facebook.com/mySadanandRege/?ref=bookmarks	431	582	607	4.3%
Natyachhatakar Diwakar नाट्यछटाकार दिवाकर	https://www.facebook.com/NatyachhatakarDiwakar/?ref=bookmarks	78	155	172	11.0%
R D Karve, Who? र. धों. कर्वे, कोण?	https://www.facebook.com/rdkarve/?ref=bookmarks	813	1071	1078	0.7%
Ram Ganesh Gadkari राम गणेश गडकरी	https://www.facebook.com/RamGaneshGadkari/?ref=bookmarks	1612	1842	1870	1.5%
Remembering C V Joshi चिं वि जोशींच स्मरण	https://www.facebook.com/ChinViJoshi/?ref=bookmarks	44	164	178	8.5%
Setu Madhavrao Pagdi, A View सेतु माधवराव पगडी, मला दिसलेले	https://www.facebook.com/mySetuMadhavraoPagdi/?ref=bookmarks	963	1252	1383	10.5%
Shripad Krushna Kolhatkar, The Greatest श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर	https://www.facebook.com/ShripadKrushnaKolhatkar/?ref=bookmarks	502	685	708	3.4%
T S Shejwalkar, Lest We Forget त्र्यं. शं. शेजवलकर, विसरलो का?	https://www.facebook.com/HistorianShejwalkar/?ref=bookmarks	307	526	598	13.7%
The Art of Vasant Sarwate वसंत सरवटे यांची कला	https://www.facebook.com/vasantsarwateappreciation/?ref=bookmarks	893	1078	1093	1.4%
Two Brothers in Tandem-R K - Narayan & Laxman	https://www.facebook.com/Two-Brothers-in-Tandem-R-K-Narayan-Laxman-283141975063419/?ref=bookmarks	24	37	40	8.1%
Vilas Sarang, a literary critic विलास सारंग, टीकाकार	https://www.facebook.com/vilassarangcritic/?ref=bookmarks	305	485	543	12.0%
Vishwanath Kashinath Rajwade विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे	https://www.facebook.com/VishwanathKashinathRajwade/?ref=bookmarks	1155	1412	1462	3.5%
Who was M V Dhond? कोण बर हे म. वा. धोंड?	https://www.facebook.com/MaVaDhond/?ref=bookmarks	14	116	159	37.1%
य दि फडके, एक वाटाड्या Y D Phadke, A Guide	https://www.facebook.com/yadiphadkeaguide/?ref=bookmarks	7	204	262	28.4%
	Total Likes/ Followers for pages	13599	17464	18542	6.2%

The image of the data above is below:

 

अपुरा, नित्य नवा राहिलेला मोरगावचा नंदी ....D G Godse and Morgaon's Nandi

ऑक्टोबर २०१८मध्ये मोरगावच्या गणपतीला गेलो होतो. द ग गोडसेंचा 'अष्टविनायक', १९७५/१९८१ लेख वाचल्यापासून जायचे होते. मुख्यत्वे तिथला नंदी पाहायला...

पृष्ठ : १११-११२, 'समन्दे तलाश', १९८१

सौजन्य : गोडसे यांच्या साहित्याचे कॉपीराईट होल्डर्स

मंदिराच्या ऑफिस मध्ये बरीच पुस्तके मिळतात, त्यांना विचारले: नंदी वर पुस्तक आहे का?.... "नाही"... नंदीच्या ऐतिहासिकतेबद्दल एक ओळ कुठे लिहिली नाहीये... तिथे एक सूचना दिली : अष्टविनायक ही लोकप्रिय धार्मिक स्थळे तर आहेतच पण त्याच बरोबरीने ती ऐतिहासिक स्थळे सुद्धा आहेत.. तेंव्हा गाईड उपलब्ध असल्यास त्या अनुषंगाने लोकांना माहिती सांगता येईल.

मी बराच वेळ नंदीचे (श्री नंदीकेश्वर) निरीक्षण करण्यात घालवला.... वरील गोडसेंच्या लेखातील परिच्छेद नंदीवरील त्यांच्या लेखनाचा छोटा भाग आहे. मूळ पुस्तक जरूर वाचा.

दुर्दैवाने पुस्तकात नंदीचे चित्र वा फोटो नाही... जेमतेम ४ (सामान्य दर्जाचे) फोटो आहेत ... ते पुस्तक coffee table book स्वरूपात, चित्रांनी नटवून काढता आले असते.. माझ्या साठी ते तरीही एक सर्वोत्कृष्ट पुस्तक आहे...

खालील दोन फोटो मुद्दामहून दोन वेगळ्या अँगल मधून दिले आहेत.... 

कुठे आहे स्ट्राइंडबर्ग यांची दुखरी नस?... Searching GA's Epigraph

Shallow people demand variety – but I have been writing the same story throughout my life, every time trying to cut nearer the aching nerve.
                                                              Strindberg

ज्यांनी ज्यांनी "पिंगळावेळ" नुस्त उचलून उघडून बघितलंय , त्या सर्वांना हे अर्पणपत्रिकेतील (चपखल शब्द epigraph) वाक्य वीजेसारखे चमकते... जीए हे 'वेगळे' लेखक आहेत याची जाणीव तिथून सुरु होते, किमान माझ्याबाबतीत ती १९८१ साली झाली....

जीएंच ते मला ब्ध्येय  वाक्य वाटत... "माझ्या लेखनात नावीन्य पाहू नका, माझ्या प्रत्येक कथेकडे दुखऱ्या नसेकडे जायचा प्रयत्न म्हणून पहा."

अलीकडे वाटू लागले हे वाक्य इतके भारी आहे, याच्या आजूबाजूचा परिसर पण तसाच तेजस्वी असेल. म्हटल बघूया कुठे आहे ते वाक्य....स्ट्राइंडबर्ग (१८४९- १९१२) यांचे सर्व लेखन गेली कित्येक वर्षे पब्लिक डोमेन मध्ये आहे आणि ठिकठिकाणी उपलब्ध आहे.....

मला मात्र हे वाक्य स्वीडिश स्ट्राइंडबर्ग  यांच्या कोणत्याही इंग्लिश मधील अनुवादित पुस्तकात अजून मिळालेले नाही!

त्यांच्या गाजलेल्या, सहजपणे इंग्लिश मध्ये उपलब्ध असलेल्या पुस्तकांत पहिले. नंतर गूगल आणि Google Books वर शोधले Delphi Collected Works of August Strindberg (Illustrated). 

Sue Prideaux यांच्या अत्यंत गाजलेल्या Strindberg यांच्या चरित्रात ('Strindberg: A Life', २०१२) मध्ये ते नाही ...

तुम्हाला कोठे मिळाल्यास जरूर कळवा .....

------ह्या संबंधित माझ्या दोन तीन  पोस्ट - एप्रिल ३ २०१६, जानेवारी ३० २०१७ , मार्च १२ २०१६-  When There Were No Wikipedia and Google...and Now That They Are Here... ,

  गोडसेंचा गोंधळ : कुठाय चांदण्यातील मखमली नीलिमा?...James Abbott McNeill Whistler's Two Nocturnes  आणि

  जी. एंचा पहिला यात्रिक अनुल्लेखित दुसर्‍याचा...Henry van Dyke's 'The Story of the Other Wise Man', 1895  पाहू शकता.

------त्याशिवाय फेसबुकवर लिहल्या प्रमाणे जी. एंची एक कथा 'संवेदना', वाङ्मय शोभाच्या जुलै १९५०च्या अंकात छापून आली होती. ती कथा अनुवादित आहे पण मूळ लेखकाचा, कॉपीराईट चा उल्लेख कुठेही नाही!

.---- त्यांची आणखी एक कथा 'नारिंगी हातरुमाल' वाङ्मय शोभा डिसेंबर १९५० च्या अंकात आहे, पुन्हा अनुवादित पुन्हा मूळ लेखकाचा , कॉपीराईट माहितीचा उल्लेख नाही...

---- तसेच :
ऑक्टोबर ९ १९५९ला श्री पु भागवतांना लिहलेल्या पत्रात, जीए, रॉबर्ट ग्रेव्हस यांच्या एका कवितेच्या दोन ओळी quote करतात :

 "Alas, it is late
Already bolder tenants are at the gate."  

त्या ओळी तशा नाहीत तर अशा आहेत: 
"Too far, too late:
Already bolder tenants were at the gate." , 

'Here Live Your Life Out!' from 'The New Yorker', March 1959....

....  भरपूर फरक आहे, दोन अवतरणांमध्ये 

-----In one of the most impressive passages from N G. Kalelkar's (ना गो कालेलकर) book '"bhasha ani sanskriti" (भाषा आणि संस्कृती) he says:

When a class containing Lord Byron (1788 – 1824) was asked to write an essay on the subject of the Last Supper, Byron wrote just one line- 'The water saw its Lord and blushed'...Water in Latin is feminine...etc. etc. (page 47, edition December 1982)

This moved me so much that since my first reading of it in the 1980's, I memorised it and kept quoting it in my conversations.

There are a couple of problems with this.

First, it was not the Last Supper but Marriage at Cana. And second, it was not Lord Byron- then a third grade boy- who first said this. In fact it was Richard Crashaw (c.1613-1649) who wrote:

'The conscious water saw its God, and blushed' (original in Latin: Nympha pudica Deum vidit, et erubuit)

I feel Kalelkar should have attributed this to Crashaw but did he know that it was Crashaw who first wrote it?

 A lot of stuff written in Marathi has gone unchallenged.

पुस्ती : हे वाक्य Strindberg यांचे नसून जीएंचे असल्यास मला त्यांच्या बद्दल वाटणारा आदर आणखी वाढेल!

courtesy: Delphi Classics