Wednesday, January 07, 2026

वाटसरू आणि घरात दिवा , आकाशात तारा , तलावात दोन्ही...Starry Night by Takahashi Shotei@100

 

Starry Night (Hoshi No Yoru) c 1926-1927 by TAKAHASHI SHOTEI (1871-1945)

Takahashi Shōtei (Hiroaki) हा shin-hanga परंपरेतला कलाकार आहे — म्हणजे:

  • Edo–Meiji काळाची संवेदनशीलता

  • पण 1920s चा आधुनिक श्वास

  • परंपरा टिकवलेली, पण nostalgia नाही

आणि Starry Night (ca. 1926–27) हे त्याचं अतिशय प्रतिनिधिक चित्र आहे.


Shōtei कडे:

पूल नाही, माणसं नाहीत —
पण नजर स्वतःच प्रवास करते.

इथे चालणं शारीरिक नाही, ते दृष्टीचं आहे.

Shōtei कडे: पाणी स्मृतीसारखं आहे.
काहीही विकृत करत नाही,
फक्त थोडंसं परत दाखवतं.

ते reflection: 

  • अचूक नाही पण ओळखीचं आहे, जसं आठवण. 


रात्र इथे काय करते? (आणि काय करत नाही)

Shōtei कडे:

रात्र स्थिर आहे.
ती काही घडवत नाही —
ती आहे.

ही रात्र: प्रश्न विचारत नाही, उत्तर देत नाही, धीर देते, पण आश्वासन नाही


तारे: उजेड नाही, अंतर

हा फार महत्त्वाचा फरक आहे.

आधी:

  • दिवे → मानवी, हातातले, उपयोगी , कंदील → solace

इथे:

  • तारे → हाताबाहेर, पोहोचणार नाहीत, पण उपस्थित आहेत

म्हणजे: उजेड आता मार्गदर्शक नाही, तो दृष्टीक्षेपाचा शेवट आहे.


भारतीय संवेदनेशी का जुळतं?

कारण ही रात्र:

  • सणाची नाही

  • शहराची नाही

  • देवळाचीही नाही

ती आहे:

गावाबाहेरची
दिवे विझल्यानंतरची
आकाश उरलेली रात्र

जिथे:

  • कोणी बोलत नाही

  • पण काहीही कमी वाटत नाही


पूलांवर चालताना
माणूस स्वतःला शोधतो.

दिव्यांमध्ये
माणूस एकमेकांना शोधतो.

पण अशा तारांकित रात्रीत —
माणूस आपल्या मर्यादांशी शांतपणे सलोखा करतो.

Shōtei तुम्हाला तिथेच घेऊन जातो.